<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X54n0876">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 876 三論略章</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 876 三論略章</title>
			<author>隋 吉藏撰</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">54</idno>.<idno type="no">876</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">三論略章</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00830">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00830</charName>
				<mapping cb:dec="983870" type="PUA">U+F033E</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28DC2</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>闕</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[門@報]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02426">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02426</charName>
				<mapping cb:dec="985466" type="PUA">U+F097A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+30A51</mapping><mapping type="normal_unicode">U+41A9</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>冥</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/具]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15156">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15156</charName>
				<mapping cb:dec="998196" type="PUA">U+F3B34</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7891</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>碑</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[石*((白-日+田)/廾)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17060">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17060</charName>
				<mapping cb:dec="1000100" type="PUA">U+F42A4</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+4E29</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[└*├]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18834">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName>
				<mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>編⃝</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-04-22T08:08:11">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0834c" n="0834c"/>
<lb ed="X" n="0834c01"/>
<lb ed="X" n="0834c02"/>
<lb ed="X" n="0834c03"/>
<lb ed="X" n="0834c04"/>
<lb ed="X" n="0834c05"/><cb:docNumber>No. 876</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0834c06"/><lb ed="R097" n="0574a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大乘三論略章一卷</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0834c07"/>
<lb ed="X" n="0834c08"/><lb ed="R097" n="0574a02"/><byline cb:type="other">胡嘉祥法師導義之要</byline>
<lb ed="X" n="0834c09"/><lb ed="R097" n="0574a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">目次</cb:mulu><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX54p0834c0901">二諦義</item><item xml:id="itemX54p0834c0904">二智義</item><item xml:id="itemX54p0834c0907">般若義</item>
<lb ed="X" n="0834c10"/><lb ed="R097" n="0574a04"/><item xml:id="itemX54p0834c1001">眞應義</item><item xml:id="itemX54p0834c1004">涅槃義</item><item xml:id="itemX54p0834c1007">佛性義</item>
<lb ed="X" n="0834c11"/><lb ed="R097" n="0574a05"/><item xml:id="itemX54p0834c1101">二河義</item><item xml:id="itemX54p0834c1104"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0834002" n="0834002"/>二種次第義</item><item xml:id="itemX54p0834c1109">正像義</item>
<lb ed="X" n="0834c12"/><lb ed="R097" n="0574a06"/><item xml:id="itemX54p0834c1201">金剛三昧義</item><item xml:id="itemX54p0834c1206">生法二空義</item><item xml:id="itemX54p0834c1211">涅槃義</item>
<lb ed="X" n="0834c13"/><lb ed="R097" n="0574a07"/><item xml:id="itemX54p0834c1301">眞應二身義</item><item xml:id="itemX54p0834c1306">常無常二鳥義</item><item xml:id="itemX54p0834c1312">半滿義</item>
<lb ed="X" n="0834c14"/><lb ed="R097" n="0574a08"/><item xml:id="itemX54p0834c1401">佛性義</item></list></cb:div>
<lb ed="X" n="0834c15"/><lb ed="R097" n="0574a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二諦義</cb:mulu><head>第一明二諦義</head>
<lb ed="X" n="0834c16"/><lb ed="R097" n="0574a10"/><p xml:id="pX54p0834c1601">攝山師云。二諦者。乃是表中道之妙敎。窮文言之極
<lb ed="X" n="0834c17"/><lb ed="R097" n="0574a11"/>說也。道明有無。有無不乖其道理。雖絕要二。因二以
<lb ed="X" n="0834c18"/><lb ed="R097" n="0574a12"/>得理。是以開眞俗門。說二諦法。以化衆生。是故經云。
<lb ed="X" n="0834c19"/><lb ed="R097" n="0574a13"/>善男子。隨順衆生。說於二諦。隨凡<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834003" n="0834003"/>說名俗諦。隨聖說
<lb ed="X" n="0834c20"/><lb ed="R097" n="0574a14"/>空爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834004" n="0834004"/>其諦。問理旣非二說二。云何得理。答說二住二。
<lb ed="X" n="0834c21"/><lb ed="R097" n="0574a15"/>便不得理。如聞有住有。聞無住無。此則名失。不得理
<lb ed="X" n="0834c22"/><lb ed="R097" n="0574a16"/>也。若聞二不住二。因二悟不二。如聞有不住有。因有
<lb ed="X" n="0834c23"/><lb ed="R097" n="0574a17"/>悟不有。聞無不住無。因無悟不無。便爲得理。問若聞
<lb ed="X" n="0834c24"/><lb ed="R097" n="0574a18"/>二住二。名之爲失。聞二悟不二。稱之爲得。此之得失。
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0835a" n="0835a"/>
<lb ed="X" n="0835a01"/><lb ed="R097" n="0574b01"/>爲共爲一敎各各稟不同。答此敎實無二。但行有得
<lb ed="X" n="0835a02"/><lb ed="R097" n="0574b02"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0835001" n="0835001"/>之失。故兩名不同。是以經云。若服甘露。便得長年。若
<lb ed="X" n="0835a03"/><lb ed="R097" n="0574b03"/>不巧服。反成促壽。問有爲俗諦。空爲眞諦。唯有一判。
<lb ed="X" n="0835a04"/><lb ed="R097" n="0574b04"/>更有餘釋。答攝嶺<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835002" n="0835002"/>山相承。略明三種二諦。一者單明
<lb ed="X" n="0835a05"/><lb ed="R097" n="0574b05"/>二諦。但空有爲俗諦。有空爲眞諦。二者複明二諦。空
<lb ed="X" n="0835a06"/><lb ed="R097" n="0574b06"/>有有空。應稱爲俗諦。非空非有。乃名眞諦。三者重複
<lb ed="X" n="0835a07"/><lb ed="R097" n="0574b07"/>明二諦。空有爲二。非空非有名爲不二。二與不二。應
<lb ed="X" n="0835a08"/><lb ed="R097" n="0574b08"/>爲俗諦。非二非不二。方是眞諦。問但得有爲俗諦。空
<lb ed="X" n="0835a09"/><lb ed="R097" n="0574b09"/>爲眞諦。亦得空爲俗諦。有爲眞諦不。答在義亦通。但
<lb ed="X" n="0835a10"/><lb ed="R097" n="0574b10"/>用處爲異。若是大品所明。有爲俗諦。空爲眞諦。若涅
<lb ed="X" n="0835a11"/><lb ed="R097" n="0574b11"/>槃所明。空爲俗諦。有爲眞諦。所以然者。大品多破有
<lb ed="X" n="0835a12"/><lb ed="R097" n="0574b12"/>病。故以有爲世諦。歎畢竟空。日爲眞諦。若是涅槃。破
<lb ed="X" n="0835a13"/><lb ed="R097" n="0574b13"/>著空<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835003" n="0835003"/>空病故。以空爲俗諦。歎涅槃妙有故。以有爲眞
<lb ed="X" n="0835a14"/><lb ed="R097" n="0574b14"/>諦。是以經云。空者二十五有。不空者謂大涅槃。問前
<lb ed="X" n="0835a15"/><lb ed="R097" n="0574b15"/>云爲凡說有。爲聖說空。亦得爲聖說有。爲凡說空不。
<lb ed="X" n="0835a16"/><lb ed="R097" n="0574b16"/>答亦得如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835004" n="0835004"/>故。釋論解往生品云。聖人知有是假名。問
<lb ed="X" n="0835a17"/><lb ed="R097" n="0574b17"/>諸佛善巧。何故不直說非有非無。而令衆生因於有
<lb ed="X" n="0835a18"/><lb ed="R097" n="0574b18"/>無。方悟非有非無。答要須因指方乃識月。不因指。無
<lb ed="X" n="0835a19"/><lb ed="R097" n="0575a01"/>由得月。要因有無。悟非有非無。若不因有無。不得悟
<lb ed="X" n="0835a20"/><lb ed="R097" n="0575a02"/>非有非無也。故有無之敎。表非有非無之理。非有非
<lb ed="X" n="0835a21"/><lb ed="R097" n="0575a03"/>無之理。應有無之敎。故華嚴云。一切有無法。了達非
<lb ed="X" n="0835a22"/><lb ed="R097" n="0575a04"/>有無。則其證也。玄通論云。眞諦以本無受稱。俗諦以
<lb ed="X" n="0835a23"/><lb ed="R097" n="0575a05"/>假有得名。假有表非有。名爲有除其斷。非謂是有也。
<lb ed="X" n="0835a24"/><lb ed="R097" n="0575a06"/>本無表非無。名爲無除<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835005" n="0835005"/>聖常。非謂是無也。是爲有不
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0835b" n="0835b"/>
<lb ed="X" n="0835b01"/><lb ed="R097" n="0575a07"/>畢有。言無不畢無。二言未始一。所表未始殊。問爲破
<lb ed="X" n="0835b02"/><lb ed="R097" n="0575a08"/>有無。明非有非無。爲不破有無。明非有非無。答具有
<lb ed="X" n="0835b03"/><lb ed="R097" n="0575a09"/>二義。若執顚倒定性有無。卽與破有而明非有。破無
<lb ed="X" n="0835b04"/><lb ed="R097" n="0575a10"/>明非無。若因緣假名義。卽識因緣有非有。因緣無非
<lb ed="X" n="0835b05"/><lb ed="R097" n="0575a11"/>無。故不破也。問今釋二諦。與他非是。此方外何異。答
<lb ed="X" n="0835b06"/><lb ed="R097" n="0575a12"/>今敎解種種不同。略出二家。一者不空假名二諦。二
<lb ed="X" n="0835b07"/><lb ed="R097" n="0575a13"/>者空假名二諦。所言不空者。衆緣生法。無有自性。故
<lb ed="X" n="0835b08"/><lb ed="R097" n="0575a14"/>爲空。以無性空。偏目眞諦。衆緣假法。不可令空。故爲
<lb ed="X" n="0835b09"/><lb ed="R097" n="0575a15"/>世諦。第二解云。明衆緣生法。卽是世諦。衆緣擧體不
<lb ed="X" n="0835b10"/><lb ed="R097" n="0575a16"/>可得。目爲眞諦。故舊云。不空之義爲鼠嘍栗。後家爲
<lb ed="X" n="0835b11"/><lb ed="R097" n="0575a17"/>安瓜義也。此之二說。意各不然。經云。色卽是空。空卽
<lb ed="X" n="0835b12"/><lb ed="R097" n="0575a18"/>是色。汝云何言假是不空。經又云。不壞假名而說實
<lb ed="X" n="0835b13"/><lb ed="R097" n="0575b01"/>相。汝云何言。色擧體空無故有色。問今時亦得有此
<lb ed="X" n="0835b14"/><lb ed="R097" n="0575b02"/>不。答隨緣方便亦有此義。如一往爲論。衆緣假有。此
<lb ed="X" n="0835b15"/><lb ed="R097" n="0575b03"/>卽爲俗。無有自<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835006" n="0835006"/>往。此卽爲眞。二往爲言。雖無有自性。
<lb ed="X" n="0835b16"/><lb ed="R097" n="0575b04"/>而有衆緣。猶是俗諦。體以衆緣皆不可得。名爲眞諦。
<lb ed="X" n="0835b17"/><lb ed="R097" n="0575b05"/>漸捨爲言故。宜有二意。是以有無喩若苽浮。問何名
<lb ed="X" n="0835b18"/><lb ed="R097" n="0575b06"/>爲俗諦第一義諦。答由來唯有一種。今無依得。義有
<lb ed="X" n="0835b19"/><lb ed="R097" n="0575b07"/>多途。略而爲言。凡有三種。一依名釋。二橫論。三竪釋。
<lb ed="X" n="0835b20"/><lb ed="R097" n="0575b08"/>依名釋者。世別不同。第一義是莫二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835007" n="0835007"/>種云。問世俗與
<lb ed="X" n="0835b21"/><lb ed="R097" n="0575b09"/>第一眞爲同爲異。答具有同異。言其異者。雲瓔法師
<lb ed="X" n="0835b22"/><lb ed="R097" n="0575b10"/>云。世是縱論。俗是橫論。經云。凡夫生生世世往來五
<lb ed="X" n="0835b23"/><lb ed="R097" n="0575b11"/>道。書云。三十年爲一世。故是縱也。俗是橫者。毗尼云。
<lb ed="X" n="0835b24"/><lb ed="R097" n="0575b12"/>國土風俗不同。故俗是橫也。眞與第一。言其異者。眞
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0835c" n="0835c"/>
<lb ed="X" n="0835c01"/><lb ed="R097" n="0575b13"/>是對僞。當體受稱。第一形二稱歎爲目。所言同者。
<lb ed="X" n="0835c02"/><lb ed="R097" n="0575b14"/>雖有世之與俗。猶爲有諦。第一與眞。猶爲空諦。此卽
<lb ed="X" n="0835c03"/><lb ed="R097" n="0575b15"/>是依名釋義也。所言橫釋義者。眞以俗爲義。俗以眞
<lb ed="X" n="0835c04"/><lb ed="R097" n="0575b16"/>爲義。空以色爲義。色以空爲義。是以經云。欲令衆生
<lb ed="X" n="0835c05"/><lb ed="R097" n="0575b17"/>深識第一義諦故說世諦。欲令深識世諦故說第一
<lb ed="X" n="0835c06"/><lb ed="R097" n="0575b18"/>義諦。卽是其證也。所言竪釋義者。眞以不眞爲義。俗
<lb ed="X" n="0835c07"/><lb ed="R097" n="0576a01"/>以不俗爲義。經云。一切有無法。了達非有無。卽其證
<lb ed="X" n="0835c08"/><lb ed="R097" n="0576a02"/>也。問諦是何義。答諦以審實爲義。問眞諦可是審實。
<lb ed="X" n="0835c09"/><lb ed="R097" n="0576a03"/>俗是浮虗。云何名實。答他釋云。俗諦審實浮虗。今謂
<lb ed="X" n="0835c10"/><lb ed="R097" n="0576a04"/>此乃審實。何謂審<anchor xml:id="nkr_note_orig_0835008" n="0835008"/>二。明二義故。論其實。一者於實。二
<lb ed="X" n="0835c11"/><lb ed="R097" n="0576a05"/>者敎實。敎實者。佛說有無二言。必能表道。必能應物。
<lb ed="X" n="0835c12"/><lb ed="R097" n="0576a06"/>故名爲實也。於實者。有於凡是實。無於聖是實。故名
<lb ed="X" n="0835c13"/><lb ed="R097" n="0576a07"/>爲實也。問今明二諦。與他此有何異。答他明二諦。是
<lb ed="X" n="0835c14"/><lb ed="R097" n="0576a08"/>二理二境。今明二諦。卽是敎門。是故論云。諸佛常依
<lb ed="X" n="0835c15"/><lb ed="R097" n="0576a09"/>二諦。爲衆生說法。大品經云。菩薩住二諦中。爲衆生
<lb ed="X" n="0835c16"/><lb ed="R097" n="0576a10"/>說法。衆生雖蒙二諦敎門發智。卽二諦敎轉名爲境。
<lb ed="X" n="0835c17"/><lb ed="R097" n="0576a11"/>問他云世諦有言說。第一義無言說。不可以世諦言
<lb ed="X" n="0835c18"/><lb ed="R097" n="0576a12"/>說目眞諦。眞諦實無言說。今說云何。答備有四句。俱
<lb ed="X" n="0835c19"/><lb ed="R097" n="0576a13"/>說俱不說。一說一不說。俱說者。世諦說生滅。生滅之
<lb ed="X" n="0835c20"/><lb ed="R097" n="0576a14"/>言卽是世諦。第一義說不生滅。不生滅之敎卽第一
<lb ed="X" n="0835c21"/><lb ed="R097" n="0576a15"/>義。所言俱不說者。二諦雖說。實無所說。名俱不說。一
<lb ed="X" n="0835c22"/><lb ed="R097" n="0576a16"/>說一不說者。世諦雖說。說無所說。眞諦雖不說。不說
<lb ed="X" n="0835c23"/><lb ed="R097" n="0576a17"/>能說。故一說一不說也。問云何是二諦體。答有二釋
<lb ed="X" n="0835c24"/><lb ed="R097" n="0576a18"/>一云。二諦各體。卽龍光所用。謂有無性異。豈得同體。
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0836a" n="0836a"/>
<lb ed="X" n="0836a01"/><lb ed="R097" n="0576b01"/>第二解云。二諦一體。就一體中。更有兩釋。一云。二諦
<lb ed="X" n="0836a02"/><lb ed="R097" n="0576b02"/>同以有爲體。以析有得空故。以有爲體也。二云。二諦
<lb ed="X" n="0836a03"/><lb ed="R097" n="0576b03"/>同以眞爲體。空爲諸法本故。今明二諦以中道爲體。
<lb ed="X" n="0836a04"/><lb ed="R097" n="0576b04"/>以說於二諦爲表不二。不二卽是中道。問二諦云何
<lb ed="X" n="0836a05"/><lb ed="R097" n="0576b05"/>相卽耶。答佛爲凡聖兩緣故說二諦。有爲俗故有名
<lb ed="X" n="0836a06"/><lb ed="R097" n="0576b06"/>言。空名眞諦。故言語路絕。衆生便謂空有定異。爲此
<lb ed="X" n="0836a07"/><lb ed="R097" n="0576b07"/>緣故云卽空是有。卽有爲空也。問二諦攝法盡不。答
<lb ed="X" n="0836a08"/><lb ed="R097" n="0576b08"/>開善所明。攝法卽盡。莊嚴所明。常住佛果及虗空。出
<lb ed="X" n="0836a09"/><lb ed="R097" n="0576b09"/>二諦外。故不盡也。今明經具二義。卽應破。並須臾之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836a10"/><lb ed="R097" n="0576b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二智義</cb:mulu><head>二智義</head>
<lb ed="X" n="0836a11"/><lb ed="R097" n="0576b11"/><p xml:id="pX54p0836a1101">二智者。一是權智。二是實智。權是善巧之名。實是實
<lb ed="X" n="0836a12"/><lb ed="R097" n="0576b12"/>諦爲因。斯乃般若妙用。利物<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836001" n="0836001"/>明術。其猶二鳥無相捨
<lb ed="X" n="0836a13"/><lb ed="R097" n="0576b13"/>離。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836002" n="0836002"/>俱凡夫滯有。<g ref="#CB00830">𨷂</g>彼鑒虗。小智沉空。罔知權用。是故
<lb ed="X" n="0836a14"/><lb ed="R097" n="0576b14"/>菩薩方便具二智也。如來以二智察緣。卽知病識藥。
<lb ed="X" n="0836a15"/><lb ed="R097" n="0576b15"/>說於二諦。卽應病授藥。以智諦故如得。而說諦故如
<lb ed="X" n="0836a16"/><lb ed="R097" n="0576b16"/>說。如說定得。得行我所說。如得而說。說我所得。故二
<lb ed="X" n="0836a17"/><lb ed="R097" n="0576b17"/>智卽能說。二諦卽是所說云云。前須識有得無得二
<lb ed="X" n="0836a18"/><lb ed="R097" n="0576b18"/>種二諦。然後方識發生二智。有得二諦。初章前節。不
<lb ed="X" n="0836a19"/><lb ed="R097" n="0577a01"/>能發生二智。無得二諦者。初章後節。故能發生二智
<lb ed="X" n="0836a20"/><lb ed="R097" n="0577a02"/>經云。欲令衆生深識第一義故說世諦。欲令衆生識
<lb ed="X" n="0836a21"/><lb ed="R097" n="0577a03"/>世諦故說第一。俗是眞俗。俗表不俗。眞是俗眞。眞表
<lb ed="X" n="0836a22"/><lb ed="R097" n="0577a04"/>不眞。旣悟眞俗。表非眞俗。卽發二智。眞俗之敎。卽轉
<lb ed="X" n="0836a23"/><lb ed="R097" n="0577a05"/>名境。敎生智能所。照境能所云云。今明蒙敎門悟轉
<lb ed="X" n="0836a24"/><lb ed="R097" n="0577a06"/>爲境。離境無智。離智無境。境智因緣。豈是前後及與
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0836b" n="0836b"/>
<lb ed="X" n="0836b01"/><lb ed="R097" n="0577a07"/>一時異。故因緣境智。卽是非境非智。非能非所。是故
<lb ed="X" n="0836b02"/><lb ed="R097" n="0577a08"/>論云。因緣所生法。卽是寂滅相。境能生智。此是因緣
<lb ed="X" n="0836b03"/><lb ed="R097" n="0577a09"/>生。智能照境。此是因緣照。因緣照無所照。因緣生無
<lb ed="X" n="0836b04"/><lb ed="R097" n="0577a10"/>所生。故此生此照。卽是無生無照。此境此智。卽是無
<lb ed="X" n="0836b05"/><lb ed="R097" n="0577a11"/>境無智。無境而說境。指智以爲境。無智而說智。指境
<lb ed="X" n="0836b06"/><lb ed="R097" n="0577a12"/>以爲智。豈同他性境故智耶。應判二智。云何明得五
<lb ed="X" n="0836b07"/><lb ed="R097" n="0577a13"/>時敎分二智也。第一時前說有相敎。照十六諦理。名
<lb ed="X" n="0836b08"/><lb ed="R097" n="0577a14"/>爲實智。照事中色心。名爲權智。第二時無相敎。卽大
<lb ed="X" n="0836b09"/><lb ed="R097" n="0577a15"/>品之流。照空以爲實智。照有以爲權智。第三時抑揚
<lb ed="X" n="0836b10"/><lb ed="R097" n="0577a16"/>敎。卽淨名等。抑挫聲聞。高揚菩薩。照二諦理爲實智。
<lb ed="X" n="0836b11"/><lb ed="R097" n="0577a17"/>現反動等爲權智。第四時會三歸一敎。卽法華之流。
<lb ed="X" n="0836b12"/><lb ed="R097" n="0577a18"/>照三乘爲權智。照一乘爲實智。第五時常住敎。照無
<lb ed="X" n="0836b13"/><lb ed="R097" n="0577b01"/>常爲權智。照常住爲實智。今謂五時敎。無有經文。故
<lb ed="X" n="0836b14"/><lb ed="R097" n="0577b02"/>不依也。他明涅槃中云。五味相生。卽是其證也。今明
<lb ed="X" n="0836b15"/><lb ed="R097" n="0577b03"/>不爾。經云。從牛出<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836003" n="0836003"/>乳出酪。酪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836004" n="0836004"/>生蘇。生蘇出熟蘇。熟蘇
<lb ed="X" n="0836b16"/><lb ed="R097" n="0577b04"/>出醍醐。合譬云。從佛出十二部經。乃至<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836005" n="0836005"/>後方等經出
<lb ed="X" n="0836b17"/><lb ed="R097" n="0577b05"/>大涅槃。若爾從牛出乳。乳旣言是義。從佛出十二部
<lb ed="X" n="0836b18"/><lb ed="R097" n="0577b06"/>經。亦是義耶。又般若是第二時未是滿字者。此事不
<lb ed="X" n="0836b19"/><lb ed="R097" n="0577b07"/>然。旣未是滿字。亦應未是大乘。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0836b1901" n="0836b1901"/><anchor xml:id="beg0836b1901" n="0836b1901"/>已<anchor xml:id="end0836b1901"/>是大乘。應<anchor xml:id="nkr_note_add_0836b1902" n="0836b1902"/><anchor xml:id="beg0836b1902" n="0836b1902"/>已<anchor xml:id="end0836b1902"/>是
<lb ed="X" n="0836b20"/><lb ed="R097" n="0577b08"/>滿字。又難。若言淨名抑小揚大。是亦不然。彼經呵十
<lb ed="X" n="0836b21"/><lb ed="R097" n="0577b09"/>聲聞。斥四菩薩。此乃大小俱彈。何得偏判。又淨名旣
<lb ed="X" n="0836b22"/><lb ed="R097" n="0577b10"/>毀聲聞猶如燋種。言是抑者。般若亦可噵。其猶如癡
<lb ed="X" n="0836b23"/><lb ed="R097" n="0577b11"/>犬。豈非挫耶。若言法華會三歸一。般<anchor xml:id="nkr_note_add_0836b2301" n="0836b2301"/><anchor xml:id="beg0836b2301" n="0836b2301"/>若<anchor xml:id="end0836b2301"/>等經亦得會
<lb ed="X" n="0836b24"/><lb ed="R097" n="0577b12"/>宗之義。故總束<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836006" n="0836006"/>方以爲一大乘。豈非會耶。若言般若
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0836c" n="0836c"/>
<lb ed="X" n="0836c01"/><lb ed="R097" n="0577b13"/>第二法華第四。此事不然。大論解畢定品云。善吉<anchor xml:id="nkr_note_add_0836c0101" n="0836c0101"/><anchor xml:id="beg0836c0101" n="0836c0101"/>已<anchor xml:id="end0836c0101"/>
<lb ed="X" n="0836c02"/><lb ed="R097" n="0577b14"/>聞法華中記聲聞作佛事。復聞此經明菩薩有退。是
<lb ed="X" n="0836c03"/><lb ed="R097" n="0577b15"/>故今問佛爲畢定爲不畢定。若觀此意。卽法華在前。
<lb ed="X" n="0836c04"/><lb ed="R097" n="0577b16"/>般若在後。故不可定判也。隨緣方便。必有深致。亦可
<lb ed="X" n="0836c05"/><lb ed="R097" n="0577b17"/>有無量時。何止爲五。問今判云何。答此無定也。一往
<lb ed="X" n="0836c06"/><lb ed="R097" n="0577b18"/>爲論。照有爲方便。照空爲實智。二往爲論。照空有應
<lb ed="X" n="0836c07"/><lb ed="R097" n="0578a01"/>爲方便。照非空非有是實也。他照眞之慧。不能照俗。
<lb ed="X" n="0836c08"/><lb ed="R097" n="0578a02"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0836007" n="0836007"/>俗之智。不能照眞。照眞之慧不能照俗。故慧無方便
<lb ed="X" n="0836c09"/><lb ed="R097" n="0578a03"/>縛。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836008" n="0836008"/>照之慧不能照眞。故是無方便慧。今明以實爲方
<lb ed="X" n="0836c10"/><lb ed="R097" n="0578a04"/>便。方便爲實。實方便只是實。方便旣照俗。豈不能照
<lb ed="X" n="0836c11"/><lb ed="R097" n="0578a05"/>眞。以方便爲實。此實只是方便。實通照眞。寧不照俗。
<lb ed="X" n="0836c12"/><lb ed="R097" n="0578a06"/>故兩慧無礙。但互擧一邊。故方便照俗。實卽照眞也。
<lb ed="X" n="0836c13"/><lb ed="R097" n="0578a07"/>問方便與權實。若爲其異。答通而爲論。猶是眼目之
<lb ed="X" n="0836c14"/><lb ed="R097" n="0578a08"/>異名。若就別門。方便義長。權義卽短。以外國云。漚和
<lb ed="X" n="0836c15"/><lb ed="R097" n="0578a09"/>俱舍羅。此言善巧方便故。諸佛出世所作施爲。無非
<lb ed="X" n="0836c16"/><lb ed="R097" n="0578a10"/>方便。若是權慧卽短。以權是暫。於方便中。更抽權用
<lb ed="X" n="0836c17"/><lb ed="R097" n="0578a11"/>故。或復手接大千。身入婬舍。並是權也。以方便義長
<lb ed="X" n="0836c18"/><lb ed="R097" n="0578a12"/>故。屬在般若等敎。權義旣短<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836009" n="0836009"/>義。卽是淨名等經也。問
<lb ed="X" n="0836c19"/><lb ed="R097" n="0578a13"/>他明三乘是方便。一乘是實。與今何異。答此是一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836010" n="0836010"/>句
<lb ed="X" n="0836c20"/><lb ed="R097" n="0578a14"/>義耳。自有二。一俱實。二俱權。一俱實者。昔說三權昔
<lb ed="X" n="0836c21"/><lb ed="R097" n="0578a15"/>爲實。今說一權今爲實。昔說三望今一。三旣是權。今
<lb ed="X" n="0836c22"/><lb ed="R097" n="0578a16"/>說一望昔<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836011" n="0836011"/>非。今是權也。二慧二智通猶是一物。卽不
<lb ed="X" n="0836c23"/><lb ed="R097" n="0578a17"/>同一者。慧卽解智。其義猶劣。故在因門。智名決斷。其
<lb ed="X" n="0836c24"/><lb ed="R097" n="0578a18"/>義卽勝。故在果地。故大品明。菩薩有道慧道種慧。佛
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0837a" n="0837a"/>
<lb ed="X" n="0837a01"/><lb ed="R097" n="0578b01"/>有一切種智也。慧名照空。智名照有。故淨名經云。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837001" n="0837001"/>智
<lb ed="X" n="0837a02"/><lb ed="R097" n="0578b02"/>一切相門起於慧業。<anchor xml:id="note_star_1" n="0837001" type="star"/>智種相門起於智業也。智於總
<lb ed="X" n="0837a03"/><lb ed="R097" n="0578b03"/>相名道慧。智於別相。名道種慧也。一切智一切種智。
<lb ed="X" n="0837a04"/><lb ed="R097" n="0578b04"/>例此可知也。道種慧云云。氷山瑤<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837002" n="0837002"/><g ref="#CB17060">丩</g>師解云。宗彭城
<lb ed="X" n="0837a05"/><lb ed="R097" n="0578b05"/>憑法師解云云。今謂不得定如此。何者。菩薩發心。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837003" n="0837003"/>其
<lb ed="X" n="0837a06"/><lb ed="R097" n="0578b06"/>知別總。卽具二慧。道種慧有高下者。佛一切智一切
<lb ed="X" n="0837a07"/><lb ed="R097" n="0578b07"/>種智。復可不也。前云三是方便。一亦是方便。在此何
<lb ed="X" n="0837a08"/><lb ed="R097" n="0578b08"/>處明。勝鬘云一乘大方便。卽其證也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837a09"/><lb ed="R097" n="0578b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">般若義</cb:mulu><head>般若義</head>
<lb ed="X" n="0837a10"/><lb ed="R097" n="0578b10"/><p xml:id="pX54p0837a1001">問云何爲般若。答依釋論。凡有八解。今略解述六家。
<lb ed="X" n="0837a11"/><lb ed="R097" n="0578b11"/>第一解云。般若但是眞無漏慧。位在何處。答大乘爲
<lb ed="X" n="0837a12"/><lb ed="R097" n="0578b12"/>論。初地以上。卽是眞無漏慧。三十心名相似。小乘爲
<lb ed="X" n="0837a13"/><lb ed="R097" n="0578b13"/>論。從苦忍以上。名眞無漏。自爾之前。名爲有漏。第二
<lb ed="X" n="0837a14"/><lb ed="R097" n="0578b14"/>般若但是有漏慧。以菩薩除煩惱得般若。故知是有
<lb ed="X" n="0837a15"/><lb ed="R097" n="0578b15"/>漏也。第三云。有漏無漏二種智慧。皆是般若。所以是
<lb ed="X" n="0837a16"/><lb ed="R097" n="0578b16"/>有。菩薩從發心至坐道場。皆是般若。故<anchor xml:id="note_star_2" n="0837001" type="star"/>智通也。第四
<lb ed="X" n="0837a17"/><lb ed="R097" n="0578b17"/>云。般若非有漏非無漏。非有爲非無爲。不可言說。離
<lb ed="X" n="0837a18"/><lb ed="R097" n="0578b18"/>諸戲論。龍樹菩薩出世。評兩解云。有人言。前之四說。
<lb ed="X" n="0837a19"/><lb ed="R097" n="0579a01"/>皆有道理。皆出佛口。隨衆生故。作種種說。有人言最
<lb ed="X" n="0837a20"/><lb ed="R097" n="0579a02"/>後解者是。以過語言道。離諸戲論。依無所得。是眞般
<lb ed="X" n="0837a21"/><lb ed="R097" n="0579a03"/>若也。問六解中今用何解耶。答若隨緣方便。並皆有
<lb ed="X" n="0837a22"/><lb ed="R097" n="0579a04"/>此義。如其爲執。悉非般若。秦言智慧。故可翻。實相宗
<lb ed="X" n="0837a23"/><lb ed="R097" n="0579a05"/>重。智慧輕薄。故不可以智慧秤量。般若不可翻。大論
<lb ed="X" n="0837a24"/><lb ed="R097" n="0579a06"/>云。般若有二種。一者有爲般若。有生有滅。故是無常
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0837b" n="0837b"/>
<lb ed="X" n="0837b01"/><lb ed="R097" n="0579a07"/>二者無爲般若。無有生滅。是故有常。實相般若者。道
<lb ed="X" n="0837b02"/><lb ed="R097" n="0579a08"/>超四句。理絕百非。大論云。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837004" n="0837004"/>般若般若波羅蜜。實行不
<lb ed="X" n="0837b03"/><lb ed="R097" n="0579a09"/>顚倒。念<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837005" n="0837005"/>慧想觀<anchor xml:id="nkr_note_add_0837b0301" n="0837b0301"/><anchor xml:id="beg0837b0301" n="0837b0301"/>已<anchor xml:id="end0837b0301"/>除。言語法亦滅。此方便般若者。有
<lb ed="X" n="0837b04"/><lb ed="R097" n="0579a10"/>生有滅。有智有愚。般若無智無行不知。以般若無智
<lb ed="X" n="0837b05"/><lb ed="R097" n="0579a11"/>卽是愚方便。此無所不知卽是智方便。文字般若者。
<lb ed="X" n="0837b06"/><lb ed="R097" n="0579a12"/>卽佛說波若。說名字及小經卷也。實相般若旣非愚
<lb ed="X" n="0837b07"/><lb ed="R097" n="0579a13"/>智。所以爲體。方便般若者有愚智。卽是用也。實相般
<lb ed="X" n="0837b08"/><lb ed="R097" n="0579a14"/>若爲當體受名。爲從境受秤。具有此義。自有智實境。
<lb ed="X" n="0837b09"/><lb ed="R097" n="0579a15"/>故名爲實相。亦當般若體卽是實相也。般若未曾因
<lb ed="X" n="0837b10"/><lb ed="R097" n="0579a16"/>果。一往爲論。宜名爲因。釋論云。般若不屬<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837006" n="0837006"/>般若二乘。
<lb ed="X" n="0837b11"/><lb ed="R097" n="0579a17"/>但屬菩薩。故智慧因也。若至果卽反名薩般若。薩般
<lb ed="X" n="0837b12"/><lb ed="R097" n="0579a18"/>若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837007" n="0837007"/>悉爲一切智。亦得爲果。如涅槃三德中般若。涅槃
<lb ed="X" n="0837b13"/><lb ed="R097" n="0579b01"/>旣是果<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837008" n="0837008"/>三德。般若豈非果耶。問涅槃經云。般若者。一
<lb ed="X" n="0837b14"/><lb ed="R097" n="0579b02"/>切衆生毗婆舍那。一切聖<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837009" n="0837009"/>心闍那者。諸佛菩薩。是事
<lb ed="X" n="0837b15"/><lb ed="R097" n="0579b03"/>云何。答此無淺深中作淺深。般若宜翻爲慧。其義劣。
<lb ed="X" n="0837b16"/><lb ed="R097" n="0579b04"/>毗婆舍那翻之爲智。其義小勝故。是一切聖闍那。此
<lb ed="X" n="0837b17"/><lb ed="R097" n="0579b05"/>翻爲見。其義最勝。故在諸佛菩薩。般若波羅蜜者。道
<lb ed="X" n="0837b18"/><lb ed="R097" n="0579b06"/>安法師翻爲度無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837010" n="0837010"/>強。大智論云。彼堓到也。然常有二
<lb ed="X" n="0837b19"/><lb ed="R097" n="0579b07"/>說。般若從有相此堓。至無相彼堓。若是涅槃。從生死
<lb ed="X" n="0837b20"/><lb ed="R097" n="0579b08"/>此堓。至涅槃彼堓。今說如此釋度非究竟也。若然彼
<lb ed="X" n="0837b21"/><lb ed="R097" n="0579b09"/>此乖<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837011" n="0837011"/>勉。方是究竟度義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837b22"/><lb ed="R097" n="0579b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">眞應義</cb:mulu><head>眞應義</head>
<lb ed="X" n="0837b23"/><lb ed="R097" n="0579b11"/><p xml:id="pX54p0837b2301">經云。佛眞法身。猶如虗空。應物現形。如水中月。論云
<lb ed="X" n="0837b24"/><lb ed="R097" n="0579b12"/>佛有二種<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837012" n="0837012"/>法身。一父母生身。二法性生身。所以有此
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0837c" n="0837c"/>
<lb ed="X" n="0837c01"/><lb ed="R097" n="0579b13"/>二身者。肇師云。非本無以垂迹。非迹無以顯本。他明
<lb ed="X" n="0837c02"/><lb ed="R097" n="0579b14"/>常住此是法身。昔辨無常。此是應身。亦得昔爲法身。
<lb ed="X" n="0837c03"/><lb ed="R097" n="0579b15"/>今是應身。若由來所釋。五時不同。若初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837013" n="0837013"/>故佛壽八十
<lb ed="X" n="0837c04"/><lb ed="R097" n="0579b16"/>年。以相好爲佛。第二時佛壽亦八十年。以智慧爲佛。
<lb ed="X" n="0837c05"/><lb ed="R097" n="0579b17"/>第三時佛壽七百阿僧祇。第四時佛壽復倍上數。第
<lb ed="X" n="0837c06"/><lb ed="R097" n="0579b18"/>五時卽是常住。有四時明佛並是迹身。第五常住方
<lb ed="X" n="0837c07"/><lb ed="R097" n="0580a01"/>是本。今明五時不立云云。般若經云。欲得壽命無量。
<lb ed="X" n="0837c08"/><lb ed="R097" n="0580a02"/>光明無盡。當學般若。何時定言佛壽八十年云云。始
<lb ed="X" n="0837c09"/><lb ed="R097" n="0580a03"/>迹終本者。明王宮不生而生。故是始迹終本。吾今此
<lb ed="X" n="0837c10"/><lb ed="R097" n="0580a04"/>身卽是法身。常樂我淨。無有變易。故是終本也。始本
<lb ed="X" n="0837c11"/><lb ed="R097" n="0580a05"/>終迹者。我從無量劫來久<anchor xml:id="nkr_note_add_0837c1101" n="0837c1101"/><anchor xml:id="beg0837c1101" n="0837c1101"/>已<anchor xml:id="end0837c1101"/>成佛。法身非雜食身。卽
<lb ed="X" n="0837c12"/><lb ed="R097" n="0580a06"/>始本也。後云。今入涅槃。示同毒樹。卽終迹也。始終俱
<lb ed="X" n="0837c13"/><lb ed="R097" n="0580a07"/>迹者。明王宮方便現生。雙林方便示滅。此生滅應皆
<lb ed="X" n="0837c14"/><lb ed="R097" n="0580a08"/>是迹也。始終俱本者。王宮現生。生而不起。是故不生。
<lb ed="X" n="0837c15"/><lb ed="R097" n="0580a09"/>雙林示滅。無所失。是故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0837014" n="0837014"/>不生不滅。故始終俱本。生滅
<lb ed="X" n="0837c16"/><lb ed="R097" n="0580a10"/>爲迹。無生滅爲本。然生滅由無生滅故有。卽是非迹
<lb ed="X" n="0837c17"/><lb ed="R097" n="0580a11"/>無以顯本。然由生滅故有無生滅。卽非無生滅。由無
<lb ed="X" n="0837c18"/><lb ed="R097" n="0580a12"/>生滅故有生滅。卽非生滅。是故非生滅非無生滅。由
<lb ed="X" n="0837c19"/><lb ed="R097" n="0580a13"/>無生滅故有生滅。卽非生滅。是故非生滅非無生滅。
<lb ed="X" n="0837c20"/><lb ed="R097" n="0580a14"/>故云本迹雖殊。不思議一也。有人云。舍那釋迦。猶是
<lb ed="X" n="0837c21"/><lb ed="R097" n="0580a15"/>一佛。故華嚴經名號品云。或名盧舍那。或名釋迦文。
<lb ed="X" n="0837c22"/><lb ed="R097" n="0580a16"/>故知是一佛也。地論師解云。佛有三身。一者應身。卽
<lb ed="X" n="0837c23"/><lb ed="R097" n="0580a17"/>是釋迦。二者報身。卽是舍那。以修十地因滿感得。此
<lb ed="X" n="0837c24"/><lb ed="R097" n="0580a18"/>謂報佛。三者卽梨耶眞如法。本性淸淨。故名法佛也。
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0838a" n="0838a"/>
<lb ed="X" n="0838a01"/><lb ed="R097" n="0580b01"/>今所明者。並不同此二說。然此二佛。自有同義。自有
<lb ed="X" n="0838a02"/><lb ed="R097" n="0580b02"/>異義。同者如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838001" n="0838001"/>去或名舍那。或名釋迦也。異者梵網經
<lb ed="X" n="0838a03"/><lb ed="R097" n="0580b03"/>云。我今盧舍那。方坐蓮華臺。周迊千華上。示現千釋
<lb ed="X" n="0838a04"/><lb ed="R097" n="0580b04"/>迦。故執同有失異。對有忌同云云。問云何爲失。答舍
<lb ed="X" n="0838a05"/><lb ed="R097" n="0580b05"/>那是華臺佛。故是本。釋迦是千葉上尊。故是迹也。旣
<lb ed="X" n="0838a06"/><lb ed="R097" n="0580b06"/>言釋迦舍那並是迹。故不得爲本迹也。今分於本迹。
<lb ed="X" n="0838a07"/><lb ed="R097" n="0580b07"/>故舍那爲本。釋迦爲迹也。問諸佛爲同作一佛。爲各
<lb ed="X" n="0838a08"/><lb ed="R097" n="0580b08"/>各作佛。答三釋。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838002" n="0838002"/>云在因異故。得果亦異。如張王二人
<lb ed="X" n="0838a09"/><lb ed="R097" n="0580b09"/>云云。次在因雖異。得果便同。如小流大海云云。三云
<lb ed="X" n="0838a10"/><lb ed="R097" n="0580b10"/>亦同亦異。世諦卽異。眞諦卽同。華嚴云。十方諸如來。
<lb ed="X" n="0838a11"/><lb ed="R097" n="0580b11"/>同共一法身。一心一智慧。力無畏亦然。一法身何得
<lb ed="X" n="0838a12"/><lb ed="R097" n="0580b12"/>言異。十方諸佛。何得言同。十方而一。何妨言同。一而
<lb ed="X" n="0838a13"/><lb ed="R097" n="0580b13"/>十方。何妨言異。問法身爲有色爲無色。答如此亦得。
<lb ed="X" n="0838a14"/><lb ed="R097" n="0580b14"/>問法界名與法性身。云何同異。答他釋法性名。卽是
<lb ed="X" n="0838a15"/><lb ed="R097" n="0580b15"/>眞諦身。法界身卽是世諦名也。今明且出叡法師解。
<lb ed="X" n="0838a16"/><lb ed="R097" n="0580b16"/>如來之身名種種。或法性身。或實相名。或感<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838003" n="0838003"/>重法身。
<lb ed="X" n="0838a17"/><lb ed="R097" n="0580b17"/>或虗空法身。言其生。卽本之法性。故得法性。言其妙。
<lb ed="X" n="0838a18"/><lb ed="R097" n="0580b18"/>卽無相無爲。謂實相法名。言其大。彌淪大虗空法身。
<lb ed="X" n="0838a19"/><lb ed="R097" n="0581a01"/>明其用。卽無感不形。謂應法身。今法界法性。亦復如
<lb ed="X" n="0838a20"/><lb ed="R097" n="0581a02"/>是。取廣大。故云法界法身。言其體性。無有生滅。故云
<lb ed="X" n="0838a21"/><lb ed="R097" n="0581a03"/>法性<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838004" n="0838004"/>云身。問他云應身說。法身不說。今釋云何。答<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838005" n="0838005"/>脩
<lb ed="X" n="0838a22"/><lb ed="R097" n="0581a04"/>通四句。問此出何處。答釋論云。法身佛滿虗空。所有
<lb ed="X" n="0838a23"/><lb ed="R097" n="0581a05"/>音聲說法。亦滿虗空。卽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838006" n="0838006"/>有證也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838a24"/><lb ed="R097" n="0581a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">涅槃義</cb:mulu><head>涅槃義</head>
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0838b" n="0838b"/>
<lb ed="X" n="0838b01"/><lb ed="R097" n="0581a07"/><p xml:id="pX54p0838b0101">所言者。外國名摩訶般涅槃那。摩訶者。或摩醯。大論
<lb ed="X" n="0838b02"/><lb ed="R097" n="0581a08"/>三解釋。一者大。二者勝。三者多。正翻爲大。餘二兼釋
<lb ed="X" n="0838b03"/><lb ed="R097" n="0581a09"/>也。所言大者。名字功德品云。名之爲常。二者四相品。
<lb ed="X" n="0838b04"/><lb ed="R097" n="0581a10"/>所言大者。其性廣愽。就此二義。爲簡昔也。昔曰有餘
<lb ed="X" n="0838b05"/><lb ed="R097" n="0581a11"/>智體猶是無常。爲簡昔有餘無常。故云常也。廣愽者。
<lb ed="X" n="0838b06"/><lb ed="R097" n="0581a12"/>簡昔無餘。昔無餘是無所苞也。今明涅槃廣愽。方有
<lb ed="X" n="0838b07"/><lb ed="R097" n="0581a13"/>所苞。問對小明大。爲絕待稱大。答具有二義。一者對
<lb ed="X" n="0838b08"/><lb ed="R097" n="0581a14"/>小故名大。小卽無常不苞。大卽是常是苞。二者絕待
<lb ed="X" n="0838b09"/><lb ed="R097" n="0581a15"/>明大。非大非小。歎美名大。如不因小空。名爲大空。涅
<lb ed="X" n="0838b10"/><lb ed="R097" n="0581a16"/>槃亦爾。不因小涅槃。名爲大涅槃。所言涅槃者。自古
<lb ed="X" n="0838b11"/><lb ed="R097" n="0581a17"/>至今。凡三釋。一云涅槃無翻。二云有翻。三云但有義
<lb ed="X" n="0838b12"/><lb ed="R097" n="0581a18"/>訓。故不可得翻。一者名含衆義。故不可翻。彼義序云。
<lb ed="X" n="0838b13"/><lb ed="R097" n="0581b01"/>涅槃者蓋是神道極號。八味都名。二者含衆義。故不
<lb ed="X" n="0838b14"/><lb ed="R097" n="0581b02"/>可得翻。如先陀婆。一名四實也。三者名含衆義。義含
<lb ed="X" n="0838b15"/><lb ed="R097" n="0581b03"/>衆名。名義旣圓。不可翻也。今難。若使涅槃。此土衆生。
<lb ed="X" n="0838b16"/><lb ed="R097" n="0581b04"/>無由得解。而實有緣。故可翻。次難云云。亦名說樂。昔
<lb ed="X" n="0838b17"/><lb ed="R097" n="0581b05"/>亦名說樂。旣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838007" n="0838007"/>也不可翻。亦不可翻。今旣具萬德。昔亦
<lb ed="X" n="0838b18"/><lb ed="R097" n="0581b06"/>可具德也。又難。若存外國名。不可翻者。般若乃至佛
<lb ed="X" n="0838b19"/><lb ed="R097" n="0581b07"/>陀。亦不可翻。何故存般若名耶。又問。般若是圓名。此
<lb ed="X" n="0838b20"/><lb ed="R097" n="0581b08"/>品應圓翻也。第二師云。涅槃可翻。凡有七解。一者肇
<lb ed="X" n="0838b21"/><lb ed="R097" n="0581b09"/>師翻爲滅度。卽開善用也。謂大患永滅。超度四流。四
<lb ed="X" n="0838b22"/><lb ed="R097" n="0581b10"/>流謂欲流有流見流無明流也。又翻涅槃作無爲。言
<lb ed="X" n="0838b23"/><lb ed="R097" n="0581b11"/>其虗無寂漠妙絕於有故也。亦是肇師<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838008" n="0838008"/>云所翻。其法
<lb ed="X" n="0838b24"/><lb ed="R097" n="0581b12"/>師所用。第三曇影師云。涅槃秦言安樂。四者<name role="" type="person">竺道生</name>
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0838c" n="0838c"/>
<lb ed="X" n="0838c01"/><lb ed="R097" n="0581b13"/>法師直翻爲滅。五者靜師翻爲寂滅。六者宗法師翻
<lb ed="X" n="0838c02"/><lb ed="R097" n="0581b14"/>爲解脫。第七梁武翻不生。今難。若衆涅槃定可翻者。
<lb ed="X" n="0838c03"/><lb ed="R097" n="0581b15"/>在經何故猶在般若。叡師大品序云。不可翻者卽而
<lb ed="X" n="0838c04"/><lb ed="R097" n="0581b16"/>書云云。次難。涅槃定可翻者。經何故云或言寂滅。或
<lb ed="X" n="0838c05"/><lb ed="R097" n="0581b17"/>稱滅度。今的用何物翻耶。第三義訓凡有三師。遠師
<lb ed="X" n="0838c06"/><lb ed="R097" n="0581b18"/>秤爲實。愛公秤秘密藏。宗公秤無累。今明義釋。猶是
<lb ed="X" n="0838c07"/><lb ed="R097" n="0582a01"/>無翻。不須別難。問今云何。答前須識涅槃有名無名。
<lb ed="X" n="0838c08"/><lb ed="R097" n="0582a02"/>然後方得辨其翻與不翻。若未識其名與無名。今云
<lb ed="X" n="0838c09"/><lb ed="R097" n="0582a03"/>何得論其有翻無翻。但他絕義多種不同。或言本絕
<lb ed="X" n="0838c10"/><lb ed="R097" n="0582a04"/>生死。遠絕涅槃絕生死。又云涅槃卽是眞諦。故以倫
<lb ed="X" n="0838c11"/><lb ed="R097" n="0582a05"/>絕。今時所有諸法淸淨。假名方便。故有所言義無有
<lb ed="X" n="0838c12"/><lb ed="R097" n="0582a06"/>根本。皆是因空而起。是以經云。空中種樹方覺其巧。
<lb ed="X" n="0838c13"/><lb ed="R097" n="0582a07"/>何者。明涅槃無名。強爲作名。此是則無名名。亦是強
<lb ed="X" n="0838c14"/><lb ed="R097" n="0582a08"/>作無名。卽是名無名。名無名故。所以不絕而絕。以無
<lb ed="X" n="0838c15"/><lb ed="R097" n="0582a09"/>名名故。絕而不絕。以名本於無名。豈定是無名。無名
<lb ed="X" n="0838c16"/><lb ed="R097" n="0582a10"/>本於名。豈定是於名。絕本於不絕。豈定是不絕。不絕
<lb ed="X" n="0838c17"/><lb ed="R097" n="0582a11"/>本於絕。豈定是於絕。所以名無名。絕不絕。非名非無名。
<lb ed="X" n="0838c18"/><lb ed="R097" n="0582a12"/>非絕非不絕。故云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838009" n="0838009"/>免其名無名。無名豈定是名。無名
<lb ed="X" n="0838c19"/><lb ed="R097" n="0582a13"/>之所能。此非名非無名。故能名能無名也。名無名旣
<lb ed="X" n="0838c20"/><lb ed="R097" n="0582a14"/>然。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0838010" n="0838010"/>翻亦爾。問今釋涅槃。以何爲義。答涅槃卽是總別
<lb ed="X" n="0838c21"/><lb ed="R097" n="0582a15"/>爲義也。涅槃爲總別者。具三點四德。是故總也。若云
<lb ed="X" n="0838c22"/><lb ed="R097" n="0582a16"/>解脫不生。此卽爲別。問涅槃旣是總。解脫爲別。亦得
<lb ed="X" n="0838c23"/><lb ed="R097" n="0582a17"/>解脫不生爲總。涅槃爲別以不。答亦有此義。若作解
<lb ed="X" n="0838c24"/><lb ed="R097" n="0582a18"/>脫名說。卽無非解脫。故解脫爲總。若作不生名。則無
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0839a" n="0839a"/>
<lb ed="X" n="0839a01"/><lb ed="R097" n="0582b01"/>非不生爲總。涅槃爲別。涅槃但對生死而是果。果亦
<lb ed="X" n="0839a02"/><lb ed="R097" n="0582b02"/>得是別。問今昔涅槃此有何異耶。答昔日涅槃不一。
<lb ed="X" n="0839a03"/><lb ed="R097" n="0582b03"/>時具三德。有身智時。未必無餘解脫。有無餘解脫時。
<lb ed="X" n="0839a04"/><lb ed="R097" n="0582b04"/>無有身智。今日涅槃三德一時。故有法身。卽有般若
<lb ed="X" n="0839a05"/><lb ed="R097" n="0582b05"/>解脫也。所以唯明三德者。三義故卽盡。何者。無感而
<lb ed="X" n="0839a06"/><lb ed="R097" n="0582b06"/>不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0839001" n="0839001"/>竟故是法身。無境而不照故是般若。無累而不盡
<lb ed="X" n="0839a07"/><lb ed="R097" n="0582b07"/>故卽是解脫也。舊云。法身爲體。餘二爲用。今德旣圓
<lb ed="X" n="0839a08"/><lb ed="R097" n="0582b08"/>體用無礙。舊一體卽是妙有。一體卽是圓心以爲體
<lb ed="X" n="0839a09"/><lb ed="R097" n="0582b09"/>也。問云何是本有涅槃。始有涅槃。方便淨涅槃。性淨
<lb ed="X" n="0839a10"/><lb ed="R097" n="0582b10"/>涅槃。答此間多明本有始有。他人明方便淨涅槃。性
<lb ed="X" n="0839a11"/><lb ed="R097" n="0582b11"/>淨涅槃。但解本有義不同。略出數家。第一開善云。本
<lb ed="X" n="0839a12"/><lb ed="R097" n="0582b12"/>有於當常。故云本有。第二解云。本來<anchor xml:id="nkr_note_add_0839a1201" n="0839a1201"/><anchor xml:id="beg0839a1201" n="0839a1201"/>已<anchor xml:id="end0839a1201"/>有衆德。用惑
<lb ed="X" n="0839a13"/><lb ed="R097" n="0582b13"/>鄣故不得修習。第三解云。於此無常。卽有常義。說爲
<lb ed="X" n="0839a14"/><lb ed="R097" n="0582b14"/>本有。第四云。本有而非德。道理卽是常。例如二諦天
<lb ed="X" n="0839a15"/><lb ed="R097" n="0582b15"/>然任有也。始有者。佛修因始得。故名始有。如此等釋
<lb ed="X" n="0839a16"/><lb ed="R097" n="0582b16"/>並皆須難。今所釋者。須得本有之言。大經云。涅槃之
<lb ed="X" n="0839a17"/><lb ed="R097" n="0582b17"/>體。本自有之。非適今也。是爲答德王難。本無今有是
<lb ed="X" n="0839a18"/><lb ed="R097" n="0582b18"/>無常。是故爲常。至論涅槃。未曾有無。豈是本始。何以
<lb ed="X" n="0839a19"/><lb ed="R097" n="0583a01"/>知之。者爲破衆生有身有累。是秤破無身無累。以爲
<lb ed="X" n="0839a20"/><lb ed="R097" n="0583a02"/>涅槃。衆生便著斷無。是故今說有身智方是涅槃。此
<lb ed="X" n="0839a21"/><lb ed="R097" n="0583a03"/>是對治悉檀。非第一義諦也。羅漢斷煩惱。及未來生
<lb ed="X" n="0839a22"/><lb ed="R097" n="0583a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0839a2201" n="0839a2201"/><anchor xml:id="beg0839a2201" n="0839a2201"/>已<anchor xml:id="end0839a2201"/>盡。而餘有身智果在。名有餘涅槃也。<g ref="#CB01926">灰</g>身滅智。累
<lb ed="X" n="0839a23"/><lb ed="R097" n="0583a05"/>果畢竟。名無餘也。又身在時。無爲未足。卽是無爲有
<lb ed="X" n="0839a24"/><lb ed="R097" n="0583a06"/>餘。<g ref="#CB01926">灰</g>身滅智。卽是無爲具足。故得無餘也。問大乘有
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0839b" n="0839b"/>
<lb ed="X" n="0839b01"/><lb ed="R097" n="0583a07"/>有餘以不。答有二釋。一者大乘直是無餘。不說有餘。
<lb ed="X" n="0839b02"/><lb ed="R097" n="0583a08"/>次解云。約金剛心以還。惑未盡爲有餘。佛果名無餘。
<lb ed="X" n="0839b03"/><lb ed="R097" n="0583a09"/>問大乘論。今釋涅槃與他何異。答今明諸法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0839002" n="0839002"/>淸未曾
<lb ed="X" n="0839b04"/><lb ed="R097" n="0583a10"/>生死。亦未是涅槃。<anchor xml:id="nkr_note_add_0839b0401" n="0839b0401"/><anchor xml:id="beg0839b0401" n="0839b0401"/>但<anchor xml:id="end0839b0401"/>衆生空倒故。便成生死。諸佛欲
<lb ed="X" n="0839b05"/><lb ed="R097" n="0583a11"/>度空倒生死。若空倒生死息。卽空涅槃亦淨。不如他
<lb ed="X" n="0839b06"/><lb ed="R097" n="0583a12"/>家生死斷苦。涅槃獨存也。有餘無餘。亦因此爲衆生
<lb ed="X" n="0839b07"/><lb ed="R097" n="0583a13"/>言。有煩惱有患。息此煩惱。故名有餘。猶有身智。亦名
<lb ed="X" n="0839b08"/><lb ed="R097" n="0583a14"/>有患。身智若盡名曰無餘。其論身智本非曾有。今何
<lb ed="X" n="0839b09"/><lb ed="R097" n="0583a15"/>以無。對惑情之有。明於無也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839b10"/><lb ed="R097" n="0583a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">佛性義</cb:mulu><head>佛性義</head>
<lb ed="X" n="0839b11"/><lb ed="R097" n="0583a17"/><p xml:id="pX54p0839b1101">解正因佛性。凡有十家。第一解云。心爲正因。故經云。
<lb ed="X" n="0839b12"/><lb ed="R097" n="0583a18"/>凡有心者必得菩提。第二云。衆生爲正因。故經云。正
<lb ed="X" n="0839b13"/><lb ed="R097" n="0583b01"/>因謂諸衆生。第三云。以六法爲佛性。六法者。五陰及
<lb ed="X" n="0839b14"/><lb ed="R097" n="0583b02"/>衆生。故經云。不卽六法。不離六法也。第四解云。避苦
<lb ed="X" n="0839b15"/><lb ed="R097" n="0583b03"/>求樂心爲佛性。第五解云。以當果爲佛性。第六解云。
<lb ed="X" n="0839b16"/><lb ed="R097" n="0583b04"/>以<g ref="#CB02426">𰩑</g>傳不朽爲佛性。第七解以眞神爲佛性。第八解
<lb ed="X" n="0839b17"/><lb ed="R097" n="0583b05"/>云。以得佛之理爲佛性。第九解以眞如爲佛性。第十
<lb ed="X" n="0839b18"/><lb ed="R097" n="0583b06"/>師以梨耶識爲佛性也。今明如此等釋。須皆破之。今
<lb ed="X" n="0839b19"/><lb ed="R097" n="0583b07"/>明者。以中道爲佛性。不同十家也。問中道爲佛性。出
<lb ed="X" n="0839b20"/><lb ed="R097" n="0583b08"/>何處文。答略有四文。第一卽瑠璃珠譬。明此寶珠圓
<lb ed="X" n="0839b21"/><lb ed="R097" n="0583b09"/>而且正。喩此中道無餘爲佛性。故云明與無明。愚者
<lb ed="X" n="0839b22"/><lb ed="R097" n="0583b10"/>謂二。智者了達其性無二。無二之性。卽是實性也。次
<lb ed="X" n="0839b23"/><lb ed="R097" n="0583b11"/>師子吼云。佛性者名第一義空。所言空者。不見空與
<lb ed="X" n="0839b24"/><lb ed="R097" n="0583b12"/>不空。卽是中道。次迦葉白佛言。以何爲佛性。答汝今
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0839c" n="0839c"/>
<lb ed="X" n="0839c01"/><lb ed="R097" n="0583b13"/>何故失意。作如是問。我先不說中道爲佛性耶。故知
<lb ed="X" n="0839c02"/><lb ed="R097" n="0583b14"/>中道爲佛性也。常解云。佛性有五。一緣因佛性。二了
<lb ed="X" n="0839c03"/><lb ed="R097" n="0583b15"/>因佛性。三正因佛性。四果佛性。五果果佛性。緣因佛
<lb ed="X" n="0839c04"/><lb ed="R097" n="0583b16"/>性。言境界能爲觀智作緣。故名緣因。通善惡等法。了
<lb ed="X" n="0839c05"/><lb ed="R097" n="0583b17"/>因者。卽六度萬行。了出佛果。唯取善。不取餘法。言正
<lb ed="X" n="0839c06"/><lb ed="R097" n="0583b18"/>因法者。如前十釋。以所因能感佛故。名正因也。果性
<lb ed="X" n="0839c07"/><lb ed="R097" n="0584a01"/>者。卽三菩提名爲智德也。果果性者。卽大涅槃名爲
<lb ed="X" n="0839c08"/><lb ed="R097" n="0584a02"/>斷德。以因智而得是果中之果。今云五性然異常用
<lb ed="X" n="0839c09"/><lb ed="R097" n="0584a03"/>也。今明五性。此開爲二。一者正性。卽非因非果。二者
<lb ed="X" n="0839c10"/><lb ed="R097" n="0584a04"/>緣性。卽有因有果。是因中更開爲二。就果中更開兩
<lb ed="X" n="0839c11"/><lb ed="R097" n="0584a05"/>異。因者卽十二因緣。名之爲境。因因者卽觀照。名之
<lb ed="X" n="0839c12"/><lb ed="R097" n="0584a06"/>爲智。問經云是因非果。名爲佛性。是果非因。名大涅
<lb ed="X" n="0839c13"/><lb ed="R097" n="0584a07"/>槃。亦因亦果。卽十二因緣所生之法。非因非果卽是
<lb ed="X" n="0839c14"/><lb ed="R097" n="0584a08"/>佛性。此義云何。答是因非果。卽境界佛性。是果非因
<lb ed="X" n="0839c15"/><lb ed="R097" n="0584a09"/>卽大涅槃。謂果果性。亦因亦果。卽是觀智諦。境界是
<lb ed="X" n="0839c16"/><lb ed="R097" n="0584a10"/>果。望菩提故是因故。非因非果。卽是中道正性。亦得
<lb ed="X" n="0839c17"/><lb ed="R097" n="0584a11"/>通於因果諦。觀智卽是果諦。涅槃斷得卽是因。問旣
<lb ed="X" n="0839c18"/><lb ed="R097" n="0584a12"/>云正因。何者爲正果。答他云以涅槃爲正果。今明涅
<lb ed="X" n="0839c19"/><lb ed="R097" n="0584a13"/>槃是果法。非正果也。以正性非因非果名帖正性。故
<lb ed="X" n="0839c20"/><lb ed="R097" n="0584a14"/>名正因。果名帖正性。爲正果也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839c21"/><lb ed="R097" n="0584a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二河義</cb:mulu><head>二河義</head>
<lb ed="X" n="0839c22"/><lb ed="R097" n="0584a16"/><p xml:id="pX54p0839c2201">二河者。凡有五種相對。一者緣河對佛性。二者生死
<lb ed="X" n="0839c23"/><lb ed="R097" n="0584a17"/>河對涅槃。三者衆生河對佛性河。四者善法河對惡
<lb ed="X" n="0839c24"/><lb ed="R097" n="0584a18"/>法河。五者煩惱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0839003" n="0839003"/>河智慧河。問此五種二河並出何處。
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0840a" n="0840a"/>
<lb ed="X" n="0840a01"/><lb ed="R097" n="0584b01"/>答經敎不同。釋迦敎<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840001" n="0840001"/>其中。具有河之與海。多借河名。
<lb ed="X" n="0840a02"/><lb ed="R097" n="0584b02"/>舍那敎中。具有河之與海。多借海喩。此因取其深廣
<lb ed="X" n="0840a03"/><lb ed="R097" n="0584b03"/>無邊流注不沈浮等義。若是師子吼品。明生死河中。
<lb ed="X" n="0840a04"/><lb ed="R097" n="0584b04"/>有七種人。欲度生竭死。卽生死河也。迦葉品中。有七
<lb ed="X" n="0840a05"/><lb ed="R097" n="0584b05"/>類人求涅槃。卽涅槃河。又云。衆生壽命入如來壽海
<lb ed="X" n="0840a06"/><lb ed="R097" n="0584b06"/>中。卽衆生河。佛陀海<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840002" n="0840002"/>佛也。又云。雖有龜魚。並不離於
<lb ed="X" n="0840a07"/><lb ed="R097" n="0584b07"/>河。大智論云。舍利弗不能度布<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840003" n="0840003"/>施。卽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840004" n="0840004"/>河善法。又云。如
<lb ed="X" n="0840a08"/><lb ed="R097" n="0584b08"/>來海。衆生海。佛智慧海。卽善法惡法等河也。問師子
<lb ed="X" n="0840a09"/><lb ed="R097" n="0584b09"/>吼明七種衆生。迦葉品明河中七人。云何判一是生
<lb ed="X" n="0840a10"/><lb ed="R097" n="0584b10"/>死二是涅槃耶。答師子吼明七種人。同欲度生死。有
<lb ed="X" n="0840a11"/><lb ed="R097" n="0584b11"/>度有不度者。欲斷煩惱。有斷有不斷者。故是生死河。
<lb ed="X" n="0840a12"/><lb ed="R097" n="0584b12"/>迦葉品明七人。同欲求涅槃。有得有不得。同欲見佛。
<lb ed="X" n="0840a13"/><lb ed="R097" n="0584b13"/>有見有不見者。故是涅槃河也。問此中河義爲同異。
<lb ed="X" n="0840a14"/><lb ed="R097" n="0584b14"/>答總而論。唯有二河。一生死河。二涅槃河。今一往離
<lb ed="X" n="0840a15"/><lb ed="R097" n="0584b15"/>之。故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840005" n="0840005"/>或十也。若是十二因緣河與佛性河。此是二用
<lb ed="X" n="0840a16"/><lb ed="R097" n="0584b16"/>相對。若是生死河涅槃河。此是得失兩果相對。衆生
<lb ed="X" n="0840a17"/><lb ed="R097" n="0584b17"/>河佛河。此得失兩人相對。若是善法河惡法河。此明
<lb ed="X" n="0840a18"/><lb ed="R097" n="0584b18"/>乖扶兩法相對。煩惱河智慧河。此就迷悟解惑相對。問
<lb ed="X" n="0840a19"/><lb ed="R097" n="0585a01"/>二河云何有始終二義。答十二因緣河。具有始終義。
<lb ed="X" n="0840a20"/><lb ed="R097" n="0585a02"/>無始終義。無始終者。無明爲因。老死爲果。老死復爲
<lb ed="X" n="0840a21"/><lb ed="R097" n="0585a03"/>因。無明復爲果。此則往還無盡。牽果不窮。卽無始終
<lb ed="X" n="0840a22"/><lb ed="R097" n="0585a04"/>義。始終者。中論引四百觀論云。眞法及說者。聽者難
<lb ed="X" n="0840a23"/><lb ed="R097" n="0585a05"/>得故。如是卽生死。非有邊無邊。得眞法說者聽者。以
<lb ed="X" n="0840a24"/><lb ed="R097" n="0585a06"/>無明爲因。因更作果。以老死爲果。果更作因。此卽十
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0840b" n="0840b"/>
<lb ed="X" n="0840b01"/><lb ed="R097" n="0585a07"/>二因緣。始終卽無始終也。佛性河亦有始終無始終
<lb ed="X" n="0840b02"/><lb ed="R097" n="0585a08"/>義。無始而始。始自發心。不終而終。終於佛果。此卽無
<lb ed="X" n="0840b03"/><lb ed="R097" n="0585a09"/>始終始終義也。問云何交終論始終等四句。答自有
<lb ed="X" n="0840b04"/><lb ed="R097" n="0585a10"/>生死之始爲涅槃之終。涅槃之終爲生死之始。涅槃
<lb ed="X" n="0840b05"/><lb ed="R097" n="0585a11"/>之始爲生死之終。生死之終爲涅槃之始。所言生死
<lb ed="X" n="0840b06"/><lb ed="R097" n="0585a12"/>之始涅槃之終者。若起一念有無顚倒。生死之始。便
<lb ed="X" n="0840b07"/><lb ed="R097" n="0585a13"/>失正道。無復涅槃。故是涅槃之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840006" n="0840006"/>終爲生死之始者。卽
<lb ed="X" n="0840b08"/><lb ed="R097" n="0585a14"/>是上句無別意也。但明涅槃若其終盡。便是生死之
<lb ed="X" n="0840b09"/><lb ed="R097" n="0585a15"/>始也。涅槃之始爲生死之終者。若一念與般若相應。
<lb ed="X" n="0840b10"/><lb ed="R097" n="0585a16"/>卽涅槃之始。生死卽便盡淨。故有生死之終。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840b11"/><lb ed="R097" n="0585a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二種次第義</cb:mulu><head>二種次第義</head>
<lb ed="X" n="0840b12"/><lb ed="R097" n="0585a18"/><p xml:id="pX54p0840b1201">釋妙莊嚴等品。三世諸佛。唯有二種次第。一根緣次
<lb ed="X" n="0840b13"/><lb ed="R097" n="0585b01"/>第。二義次第。亦云論次第。言義次第者。如先說苦諦。
<lb ed="X" n="0840b14"/><lb ed="R097" n="0585b02"/>次說集諦也。根緣次第者。如先說苦諦。後說十善等。
<lb ed="X" n="0840b15"/><lb ed="R097" n="0585b03"/>非四諦之次。但隨根緣也。佛說法具此二種次第。而
<lb ed="X" n="0840b16"/><lb ed="R097" n="0585b04"/>多就根緣次第。諸菩薩造論。亦具二種次第。但弟子
<lb ed="X" n="0840b17"/><lb ed="R097" n="0585b05"/>欲解佛語。多依義門次第。撰集佛語。次第釋之。問二
<lb ed="X" n="0840b18"/><lb ed="R097" n="0585b06"/>次第何者爲正。答以根緣次第爲正。所以然者。佛及
<lb ed="X" n="0840b19"/><lb ed="R097" n="0585b07"/>弟子。說經造論。唯令人悟。而敎無有定。問叵有定義
<lb ed="X" n="0840b20"/><lb ed="R097" n="0585b08"/>以不。答如前云。唯以悟爲定。故則不定。如大經云。菩
<lb ed="X" n="0840b21"/><lb ed="R097" n="0585b09"/>薩餘事諍論得皆是如來隨根緣說。以此衆生非一
<lb ed="X" n="0840b22"/><lb ed="R097" n="0585b10"/>國土一種根性一善智識。是故如來不作一說。但令
<lb ed="X" n="0840b23"/><lb ed="R097" n="0585b11"/>取悟耳。若爾前說法華壽量。後則明諸菩薩。又前說
<lb ed="X" n="0840b24"/><lb ed="R097" n="0585b12"/>陀羅尼呪。後說妙莊嚴王本事。根緣次第。不必辨呪
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0840c" n="0840c"/>
<lb ed="X" n="0840c01"/><lb ed="R097" n="0585b13"/>居第一。妙莊嚴王爲第二故。非義次第。此通釋二十
<lb ed="X" n="0840c02"/><lb ed="R097" n="0585b14"/>八品經八萬四千法藏也。問直聞妙<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840007" n="0840007"/>莊王本事。云何
<lb ed="X" n="0840c03"/><lb ed="R097" n="0585b15"/>悟道耶。答佛見根緣。說必得道。無論事理及以古今。
<lb ed="X" n="0840c04"/><lb ed="R097" n="0585b16"/>設不見機。雖說妙道。於緣無益。問上說妙音來往。得
<lb ed="X" n="0840c05"/><lb ed="R097" n="0585b17"/>悟無生。今聞往古事。復得淨眼。然大小二悟。要見空
<lb ed="X" n="0840c06"/><lb ed="R097" n="0585b18"/>後得道。今說有事。云何成聖。答雖質小疑。實壯哉大
<lb ed="X" n="0840c07"/><lb ed="R097" n="0586a01"/>問。成論人云。見空得道。數人云。見有成聖。諍論紛然。
<lb ed="X" n="0840c08"/><lb ed="R097" n="0586a02"/>由來久矣。今明如數論等四句。皆不得道。何以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840008" n="0840008"/>故之。
<lb ed="X" n="0840c09"/><lb ed="R097" n="0586a03"/>釋論解般若度中云。不得般若方便力故。學阿毗曇。
<lb ed="X" n="0840c10"/><lb ed="R097" n="0586a04"/>墮有見中。學空門墮空見。學有無門。墮亦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840009" n="0840009"/>定亦有見
<lb ed="X" n="0840c11"/><lb ed="R097" n="0586a05"/>中。學非有無門。隨愚癡論。故知四句皆不得道也。若
<lb ed="X" n="0840c12"/><lb ed="R097" n="0586a06"/>得般若方便。學此四句。不墮四見。若爾者。善巧學四
<lb ed="X" n="0840c13"/><lb ed="R097" n="0586a07"/>句皆得道。不善巧學四句。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840010" n="0840010"/>四句皆不得道。又卽此明
<lb ed="X" n="0840c14"/><lb ed="R097" n="0586a08"/>菩薩往來而得道者。卽是善巧方便學有。故得道。問
<lb ed="X" n="0840c15"/><lb ed="R097" n="0586a09"/>云何善巧。答菩薩來者。此是不來於來。雖來不來。悟
<lb ed="X" n="0840c16"/><lb ed="R097" n="0586a10"/>解此來。卽生二慧。是以得道。問見有得道爲。作有解
<lb ed="X" n="0840c17"/><lb ed="R097" n="0586a11"/>故得道。作空解故得道。答<anchor xml:id="nkr_note_add_0840c1701" n="0840c1701"/><anchor xml:id="beg0840c1701" n="0840c1701"/>已<anchor xml:id="end0840c1701"/>前說。作有解卽有見。作
<lb ed="X" n="0840c18"/><lb ed="R097" n="0586a12"/>空解卽空見。如是四句皆不得道。識有是空有。雖有
<lb ed="X" n="0840c19"/><lb ed="R097" n="0586a13"/>而不有。因此得入道。有終非道。乃是道門耳。空等亦
<lb ed="X" n="0840c20"/><lb ed="R097" n="0586a14"/>然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840c21"/><lb ed="R097" n="0586a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">正像義</cb:mulu><head>正像義</head>
<lb ed="X" n="0840c22"/><lb ed="R097" n="0586a16"/><p xml:id="pX54p0840c2201">此義總釋諸受記中法住久近。問釋迦佛法住世。凡
<lb ed="X" n="0840c23"/><lb ed="R097" n="0586a17"/>得幾年。答正法千年。像法千年。末法萬年。出祇桓精
<lb ed="X" n="0840c24"/><lb ed="R097" n="0586a18"/>舍<g ref="#CB15156">碑</g>。善見毗婆沙中。亦有此說。<anchor xml:id="nkr_note_add_0840c2401" n="0840c2401"/><anchor xml:id="beg0840c2401" n="0840c2401"/>但<anchor xml:id="end0840c2401"/>度女人出家。損正
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0841a" n="0841a"/>
<lb ed="X" n="0841a01"/><lb ed="R097" n="0586b01"/>法五百年。有人言。都失五百年。正法但五百。像法千
<lb ed="X" n="0841a02"/><lb ed="R097" n="0586b02"/>年。故摩耶經但明千五百年中。論文亦爾。有人言。損
<lb ed="X" n="0841a03"/><lb ed="R097" n="0586b03"/>正法五百。流入像法。像法便有千五百年。有人言。修
<lb ed="X" n="0841a04"/><lb ed="R097" n="0586b04"/>八敬故。正法還復千年。問何故三時復但言像正。答
<lb ed="X" n="0841a05"/><lb ed="R097" n="0586b05"/>言像正者。攝末法入像也。言末法者。開像爲二。謂像
<lb ed="X" n="0841a06"/><lb ed="R097" n="0586b06"/>及末。問何以故像卽末耶。答十二門論云。末世衆生
<lb ed="X" n="0841a07"/><lb ed="R097" n="0586b07"/>薄福鈍根。卽名像爲末也。問云何爲像正。答此具多
<lb ed="X" n="0841a08"/><lb ed="R097" n="0586b08"/>義。一者佛在世爲正。佛滅度後爲像。二者未有異部
<lb ed="X" n="0841a09"/><lb ed="R097" n="0586b09"/>爲正。有異部爲像。則百十六年後方<anchor xml:id="nkr_note_orig_0841001" n="0841001"/>樂像法耳。三者
<lb ed="X" n="0841a10"/><lb ed="R097" n="0586b10"/>得道多爲正。得道少爲像。故釋迦前五百年得道多。
<lb ed="X" n="0841a11"/><lb ed="R097" n="0586b11"/>不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0841002" n="0841002"/>得少。後五百年得道少。不得者多。四者破正法未
<lb ed="X" n="0841a12"/><lb ed="R097" n="0586b12"/>破正法分像正。大經耶正品。我滅度後七百年中。是
<lb ed="X" n="0841a13"/><lb ed="R097" n="0586b13"/>魔波旬漸當破壞我之正法。則六百年未破爲正。七
<lb ed="X" n="0841a14"/><lb ed="R097" n="0586b14"/>百年破爲像。五者諸惡法起分像正。像法決疑經云。
<lb ed="X" n="0841a15"/><lb ed="R097" n="0586b15"/>千一百年諸惡法起名像。若千年內惡法未起爲正。
<lb ed="X" n="0841a16"/><lb ed="R097" n="0586b16"/>然千年內雖有惡法起。起猶未盛。故屬正也。惡盛爲
<lb ed="X" n="0841a17"/><lb ed="R097" n="0586b17"/>像。六者二千年皆屬正法。萬年轉衰微爲像法。七者
<lb ed="X" n="0841a18"/><lb ed="R097" n="0586b18"/>諸菩薩見如來法無有滅。常見諸佛。則萬二千。乃至
<lb ed="X" n="0841a19"/><lb ed="R097" n="0587a01"/>一切時皆是正法。二乘人見佛法有興衰。故有像正
<lb ed="X" n="0841a20"/><lb ed="R097" n="0587a02"/>耶。問何故釋迦正法<anchor xml:id="nkr_note_add_0841a2001" n="0841a2001"/><anchor xml:id="beg0841a2001" n="0841a2001"/>但<anchor xml:id="end0841a2001"/>得千年耶。答過去釋迦佛。正
<lb ed="X" n="0841a21"/><lb ed="R097" n="0587a03"/>法千年住世。而釋迦本作陶師。因發願。願我作佛爲
<lb ed="X" n="0841a22"/><lb ed="R097" n="0587a04"/>釋迦。令我正法亦千年住也。以是事故。正法<anchor xml:id="nkr_note_add_0841a2201" n="0841a2201"/><anchor xml:id="beg0841a2201" n="0841a2201"/>但<anchor xml:id="end0841a2201"/>千年。
<lb ed="X" n="0841a23"/><lb ed="R097" n="0587a05"/>問佛滅度以來凡得幾年。答至今<anchor xml:id="nkr_note_add_0841a2301" n="0841a2301"/><anchor xml:id="beg0841a2301" n="0841a2301"/>已<anchor xml:id="end0841a2301"/>得一千五百九
<lb ed="X" n="0841a24"/><lb ed="R097" n="0587a06"/>十六年。問經何故云正法千年住世。何故千年外別
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0841b" n="0841b"/>
<lb ed="X" n="0841b01"/><lb ed="R097" n="0587a07"/>有佛法。答此不相違。所以然者。佛法有二種。一正得。
<lb ed="X" n="0841b02"/><lb ed="R097" n="0587a08"/>二正敎。正得者卽得道人也。正敎者佛正法敎也。言
<lb ed="X" n="0841b03"/><lb ed="R097" n="0587a09"/>千年佛法滅者。此就正得爲言耳。千年內有得道人。
<lb ed="X" n="0841b04"/><lb ed="R097" n="0587a10"/>千年外得道人少。故名佛法滅也。正敎法者。乃至萬
<lb ed="X" n="0841b05"/><lb ed="R097" n="0587a11"/>年住世也。問佛法滅時有幾因緣。答有七因緣。如思
<lb ed="X" n="0841b06"/><lb ed="R097" n="0587a12"/>益經廣說。問有三大劫三小劫。法華經中身子正法
<lb ed="X" n="0841b07"/><lb ed="R097" n="0587a13"/>住世<anchor xml:id="nkr_note_orig_0841003" n="0841003"/>三十二小劫。像法亦三十二。何故但言小劫。非
<lb ed="X" n="0841b08"/><lb ed="R097" n="0587a14"/>大劫耶。答應是小劫。所以然者。大刧則無佛世界。豈
<lb ed="X" n="0841b09"/><lb ed="R097" n="0587a15"/>有佛法住耶。而今云三十刧者。此是小刧耳。問三大
<lb ed="X" n="0841b10"/><lb ed="R097" n="0587a16"/>劫通淨穢土。三小劫<anchor xml:id="nkr_note_add_0841b1001" n="0841b1001"/><anchor xml:id="beg0841b1001" n="0841b1001"/>但<anchor xml:id="end0841b1001"/>是穢土。若爾身子成佛時皆
<lb ed="X" n="0841b11"/><lb ed="R097" n="0587a17"/>是淨土。云何有小刧起耶。答外國名刧波。此云分別
<lb ed="X" n="0841b12"/><lb ed="R097" n="0587a18"/>時節。今但有時節久近。如小刧起。有盡之數。名小刧
<lb ed="X" n="0841b13"/><lb ed="R097" n="0587b01"/>耳。實無小刧起也。問小刧時節云何。答從八萬四千
<lb ed="X" n="0841b14"/><lb ed="R097" n="0587b02"/>歲。漸減至十歲。名一小劫。問一大劫唯有八十小劫
<lb ed="X" n="0841b15"/><lb ed="R097" n="0587b03"/>耳。常不輕品中云。彼佛正法住世。如四天下微塵劫
<lb ed="X" n="0841b16"/><lb ed="R097" n="0587b04"/>耶。答大劫有長短不同。短大劫者。但有八十小劫耳。
<lb ed="X" n="0841b17"/><lb ed="R097" n="0587b05"/>長大劫者。其事不定。如娑婆一劫。比四方爲一日一
<lb ed="X" n="0841b18"/><lb ed="R097" n="0587b06"/>夜。如是乃有百萬阿僧祇品。如華嚴廣說。以此推之。
<lb ed="X" n="0841b19"/><lb ed="R097" n="0587b07"/>無所疑也。論佛入涅槃。釋此經諸佛入滅事。諸佛有
<lb ed="X" n="0841b20"/><lb ed="R097" n="0587b08"/>六事故入涅槃。一者爲所應成就衆生<anchor xml:id="nkr_note_add_0841b2001" n="0841b2001"/><anchor xml:id="beg0841b2001" n="0841b2001"/>已<anchor xml:id="end0841b2001"/>竟。故入涅
<lb ed="X" n="0841b21"/><lb ed="R097" n="0587b09"/>槃。二者令二乘人捨小涅槃。令歸大涅槃故。所以然
<lb ed="X" n="0841b22"/><lb ed="R097" n="0587b10"/>者。如來捨此身歸法身者。二乘之人亦應捨此身。求
<lb ed="X" n="0841b23"/><lb ed="R097" n="0587b11"/>佛法身也。三者爲除衆生輕慢心故。淺識之流取信
<lb ed="X" n="0841b24"/><lb ed="R097" n="0587b12"/>耳。自謂如來身有生老病死。與<anchor xml:id="nkr_note_add_0841b2401" n="0841b2401"/><anchor xml:id="beg0841b2401" n="0841b2401"/>己<anchor xml:id="end0841b2401"/>身同。於如來身。起
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0841c" n="0841c"/>
<lb ed="X" n="0841c01"/><lb ed="R097" n="0587b13"/>輕劣想。是故今明佛有二身。一變化身。捨之入滅。此
<lb ed="X" n="0841c02"/><lb ed="R097" n="0587b14"/>與人同。二者法身。無老病死。此與人異。四者爲令衆
<lb ed="X" n="0841c03"/><lb ed="R097" n="0587b15"/>生生渴仰心。若恒見不滅。必生厭薄。示現捨滅。故生
<lb ed="X" n="0841c04"/><lb ed="R097" n="0587b16"/>渴仰心。五有令衆生懃加精進。悟世非常。諸佛有三
<lb ed="X" n="0841c05"/><lb ed="R097" n="0587b17"/>種力。勝一切衆生。一父母生身力。勝一切人天。二神
<lb ed="X" n="0841c06"/><lb ed="R097" n="0587b18"/>通力。勝一切人。三解脫力。勝一切人。雖有三力。爲無
<lb ed="X" n="0841c07"/><lb ed="R097" n="0588a01"/>常所滅。故知無常其力最大。因此悟世無常。懃修道。
<lb ed="X" n="0841c08"/><lb ed="R097" n="0588a02"/>六者爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0841c0801" n="0841c0801"/><anchor xml:id="beg0841c0801" n="0841c0801"/>已<anchor xml:id="end0841c0801"/>懃修道者。速令成熟。是故現滅也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841c09"/><lb ed="R097" n="0588a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">金剛三昧義</cb:mulu><head>金剛三昧義</head>
<lb ed="X" n="0841c10"/><lb ed="R097" n="0588a04"/><p xml:id="pX54p0841c1001">金剛是譬喩。亦名三昧。直心行處。或云調直定。或喩
<lb ed="X" n="0841c11"/><lb ed="R097" n="0588a05"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0841004" n="0841004"/>喩三昧。名金剛三昧。或喩心。金剛心。或喩般若名金
<lb ed="X" n="0841c12"/><lb ed="R097" n="0588a06"/>剛般若。或喩法身名金剛身。但金剛是世<anchor xml:id="nkr_note_add_0841c1201" n="0841c1201"/><anchor xml:id="beg0841c1201" n="0841c1201"/>間<anchor xml:id="end0841c1201"/>之寶。體
<lb ed="X" n="0841c13"/><lb ed="R097" n="0588a07"/>堅用利。一切物不能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0841005" n="0841005"/>寑體堅也。而能權一切物。用利
<lb ed="X" n="0841c14"/><lb ed="R097" n="0588a08"/>也。又此寶世間第一。此三昧亦爾。又此寶世人不能
<lb ed="X" n="0841c15"/><lb ed="R097" n="0588a09"/>評價。三昧亦爾。又此寶色。是卽不定。此三昧亦爾。或
<lb ed="X" n="0841c16"/><lb ed="R097" n="0588a10"/>名三昧。或名般若。照靖爲三昧。靖照名般若。<anchor xml:id="nkr_note_add_0841c1601" n="0841c1601"/><anchor xml:id="beg0841c1601" n="0841c1601"/>但<anchor xml:id="end0841c1601"/>三昧
<lb ed="X" n="0841c17"/><lb ed="R097" n="0588a11"/>之智。極細之惑。此心能斷。云金剛三昧也。然一往借
<lb ed="X" n="0841c18"/><lb ed="R097" n="0588a12"/>此爲喩。而實非喩金剛。世間之寶。得之卽憙。失之卽
<lb ed="X" n="0841c19"/><lb ed="R097" n="0588a13"/>憂。三昧不爾。不憙不憂。一得不失。又世間金剛卽破
<lb ed="X" n="0841c20"/><lb ed="R097" n="0588a14"/>壞。三昧不爾。畢竟不壞也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841c21"/><lb ed="R097" n="0588a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">生法二空義</cb:mulu><head>生法二空義</head>
<lb ed="X" n="0841c22"/><lb ed="R097" n="0588a16"/><p xml:id="pX54p0841c2201">五陰中。求衆生不可得。名衆生空。求法不可得。名爲
<lb ed="X" n="0841c23"/><lb ed="R097" n="0588a17"/>法空。亦名衆生忍也。得衆生空。堪忍無我相。故名衆
<lb ed="X" n="0841c24"/><lb ed="R097" n="0588a18"/>生忍。法忍例然。大論云。行衆生忍。生諸福德。行諸法
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0842a" n="0842a"/>
<lb ed="X" n="0842a01"/><lb ed="R097" n="0588b01"/>忍。生諸智慧。此義將生法二空竝難之。生法二忍旣
<lb ed="X" n="0842a02"/><lb ed="R097" n="0588b02"/>分福慧。生法二空亦應然也。生法二空。旣名智慧。生
<lb ed="X" n="0842a03"/><lb ed="R097" n="0588b03"/>法二忍亦應並皆稱德。解云。此則通例。<anchor xml:id="nkr_note_add_0842a0301" n="0842a0301"/><anchor xml:id="beg0842a0301" n="0842a0301"/>但<anchor xml:id="end0842a0301"/>二空是自
<lb ed="X" n="0842a04"/><lb ed="R097" n="0588b04"/>行解心。故皆是智慧。二忍自他兩對。生忍忍他。法忍
<lb ed="X" n="0842a05"/><lb ed="R097" n="0588b05"/>自行。故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0842001" n="0842001"/>濟也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842a06"/><lb ed="R097" n="0588b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">涅槃義</cb:mulu><head>涅槃義</head>
<lb ed="X" n="0842a07"/><lb ed="R097" n="0588b07"/><p xml:id="pX54p0842a0701">外國應云摩訶般涅槃那。摩訶此翻名大。大論具三
<lb ed="X" n="0842a08"/><lb ed="R097" n="0588b08"/>義。大。勝。多。以大爲正。大有六義。一常故。大經云。所言
<lb ed="X" n="0842a09"/><lb ed="R097" n="0588b09"/>大者。名之爲常。二者廣故。大經云。所言大者。其性廣
<lb ed="X" n="0842a10"/><lb ed="R097" n="0588b10"/>博也。三者多義故。大經云。勝如大城。多諸珍寶。涅槃
<lb ed="X" n="0842a11"/><lb ed="R097" n="0588b11"/>亦爾。多妙法珍寶。故名大也。四者深義爲大。淵深難
<lb ed="X" n="0842a12"/><lb ed="R097" n="0588b12"/>測。故名爲深。經云。大名不可思議。一切人天二乘所
<lb ed="X" n="0842a13"/><lb ed="R097" n="0588b13"/>不能測。五者高義爲大。一切聖人所不能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0842002" n="0842002"/>甲經云。勝
<lb ed="X" n="0842a14"/><lb ed="R097" n="0588b14"/>如大山。一切世人不能得上。二乘菩薩不能得上。故
<lb ed="X" n="0842a15"/><lb ed="R097" n="0588b15"/>名爲大也。六者勝義爲大。世間中上勝之人。名爲大
<lb ed="X" n="0842a16"/><lb ed="R097" n="0588b16"/>人。涅槃亦爾。諸勝故名爲大也。又大有二義。一體大。
<lb ed="X" n="0842a17"/><lb ed="R097" n="0588b17"/>謂甚深法性。二用大。應化無方。故經云。住大涅槃。能
<lb ed="X" n="0842a18"/><lb ed="R097" n="0588b18"/>建大義。又有二種大。一待大。二絕待大。一往相待名
<lb ed="X" n="0842a19"/><lb ed="R097" n="0589a01"/>大。再往絕待。乃是好大。非但無小。亦復無大。非大非
<lb ed="X" n="0842a20"/><lb ed="R097" n="0589a02"/>小。嘆美爲大。故經云。無苦無樂。強名大樂也。般者翻
<lb ed="X" n="0842a21"/><lb ed="R097" n="0589a03"/>入。涅槃者翻滅。正翻入滅。亦云滅度。肇師云。大患永
<lb ed="X" n="0842a22"/><lb ed="R097" n="0589a04"/>滅。超度四流。故秤滅度。若翻解脫不生。此並義訓。非
<lb ed="X" n="0842a23"/><lb ed="R097" n="0589a05"/>正翻也。若翻解脫不生。物應不生非物。又今悉同名
<lb ed="X" n="0842a24"/><lb ed="R097" n="0589a06"/>涅槃。問名爲成也。但今昔涅槃異。昔日有餘解脫。不
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0842b" n="0842b"/>
<lb ed="X" n="0842b01"/><lb ed="R097" n="0589a07"/>具無餘。復闕身智。今日涅槃。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0842003" n="0842003"/>法解般若三德。具足圓
<lb ed="X" n="0842b02"/><lb ed="R097" n="0589a08"/>備。涅槃有德。法身般若。各有三德。如是伊字。伊字如
<lb ed="X" n="0842b03"/><lb ed="R097" n="0589a09"/>今草下字也。如自在天面上三目也。云有餘無餘者。
<lb ed="X" n="0842b04"/><lb ed="R097" n="0589a10"/>小乘煩惱滅縛盡名有餘。身智果累滅卽無餘。大乘
<lb ed="X" n="0842b05"/><lb ed="R097" n="0589a11"/>五住因有名爲有餘。無常法滅爲無餘。攝大乘論具
<lb ed="X" n="0842b06"/><lb ed="R097" n="0589a12"/>四義云。今所明者。有二煩惱。一客。二舊。生滅爲客舊。
<lb ed="X" n="0842b07"/><lb ed="R097" n="0589a13"/>皆盡無餘。又云。<anchor xml:id="nkr_note_add_0842b0701" n="0842b0701"/><anchor xml:id="beg0842b0701" n="0842b0701"/>但<anchor xml:id="end0842b0701"/>爲解脫觀名有餘。解觀但淨名無
<lb ed="X" n="0842b08"/><lb ed="R097" n="0589a14"/>餘也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842b09"/><lb ed="R097" n="0589a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">眞應二身義</cb:mulu><head>眞應二身義</head>
<lb ed="X" n="0842b10"/><lb ed="R097" n="0589a16"/><p xml:id="pX54p0842b1001">經云。佛眞法身。猶如虗空。應物現形。如水中月。故虗
<lb ed="X" n="0842b11"/><lb ed="R097" n="0589a17"/>空喩法身。以遍無礙義故也。水中月喩應身。如月昇
<lb ed="X" n="0842b12"/><lb ed="R097" n="0589a18"/>天。水皆現諸身照鑒。物感便顯形。又水濁不見月。水
<lb ed="X" n="0842b13"/><lb ed="R097" n="0589b01"/>淸便見月。衆生心水不淨。不見佛身。心若淸淨。卽見
<lb ed="X" n="0842b14"/><lb ed="R097" n="0589b02"/>如來也。又有三佛義。地論像法決疑經。明三佛。謂法
<lb ed="X" n="0842b15"/><lb ed="R097" n="0589b03"/>報應身。如本有爲法身佛。法身顯酬因義爲報佛。以
<lb ed="X" n="0842b16"/><lb ed="R097" n="0589b04"/>應機化物爲化佛。金光明經三佛。謂法應化也。法身
<lb ed="X" n="0842b17"/><lb ed="R097" n="0589b05"/>如前。應佛有三義。一與理相應。故名應佛。此猶報佛
<lb ed="X" n="0842b18"/><lb ed="R097" n="0589b06"/>也。然三皆秤佛。三皆名覺。覺義云何。別解法佛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0842004" n="0842004"/>如理。
<lb ed="X" n="0842b19"/><lb ed="R097" n="0589b07"/>報佛知行也。應佛具知理行故也。又云。三佛俱知三
<lb ed="X" n="0842b20"/><lb ed="R097" n="0589b08"/>法。旣秤佛。豈有不知者耶。又法報應三佛。卽合應開
<lb ed="X" n="0842b21"/><lb ed="R097" n="0589b09"/>眞。開眞爲法報二佛也。金光明經三佛卽合眞應。眞
<lb ed="X" n="0842b22"/><lb ed="R097" n="0589b10"/>應爲應化二佛也。然二佛更無別體。只眞如正法爲
<lb ed="X" n="0842b23"/><lb ed="R097" n="0589b11"/>體。眞如本有爲法佛。酬因名報佛。化物爲化佛。又此
<lb ed="X" n="0842b24"/><lb ed="R097" n="0589b12"/>三佛皆常。皆是常者。法身本有故常。報佛修因顯常。
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0842c" n="0842c"/>
<lb ed="X" n="0842c01"/><lb ed="R097" n="0589b13"/>應佛常說法化緣故常。有時云法報常。應佛無常。三
<lb ed="X" n="0842c02"/><lb ed="R097" n="0589b14"/>佛說法。有時云法佛說法。應佛不說。應佛說法。報佛
<lb ed="X" n="0842c03"/><lb ed="R097" n="0589b15"/>不說等<anchor xml:id="nkr_note_orig_0842005" n="0842005"/>耳知。又三佛因者。有時明因唯二種。謂了因
<lb ed="X" n="0842c04"/><lb ed="R097" n="0589b16"/>生因。法佛了因現也。報應生因生也。又云。法佛了因
<lb ed="X" n="0842c05"/><lb ed="R097" n="0589b17"/>現。報<anchor xml:id="nkr_note_orig_0842006" n="0842006"/>因具二因。親辨起爲生因。疎而助爲了因。如大
<lb ed="X" n="0842c06"/><lb ed="R097" n="0589b18"/>經云。六度爲生因。佛性爲了因。應佛無別因。旣顯時
<lb ed="X" n="0842c07"/><lb ed="R097" n="0590a01"/>法報自然應物。又云。大悲誓願是應身因。只大悲誓
<lb ed="X" n="0842c08"/><lb ed="R097" n="0590a02"/>願般若身了因。能了法身也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842c09"/><lb ed="R097" n="0590a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">常無常二鳥義</cb:mulu><head>常無常二鳥義</head>
<lb ed="X" n="0842c10"/><lb ed="R097" n="0590a04"/><p xml:id="pX54p0842c1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0842007" n="0842007"/>故經云。云何共聖行。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0842008" n="0842008"/>如娑羅鳥。迦隣提日月。大伯與
<lb ed="X" n="0842c11"/><lb ed="R097" n="0590a05"/>歲星。但二鳥有前後飛義。前說苦無常。後說常樂我
<lb ed="X" n="0842c12"/><lb ed="R097" n="0590a06"/>也。二鳥有並飛義。明涅槃之法。非常非無常。常無常
<lb ed="X" n="0842c13"/><lb ed="R097" n="0590a07"/>也。又說涅槃能建大義。具常無常二種方便。名爲竝
<lb ed="X" n="0842c14"/><lb ed="R097" n="0590a08"/>飛。二鳥有上下飛。卽常無常勝劣義。我今爲汝說勝
<lb ed="X" n="0842c15"/><lb ed="R097" n="0590a09"/>三修法。苦無常無我三法爲前爲下。常樂我爲勝爲
<lb ed="X" n="0842c16"/><lb ed="R097" n="0590a10"/>上。此卽三修六修義。昔日名三修。今昔合明之六修
<lb ed="X" n="0842c17"/><lb ed="R097" n="0590a11"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842c18"/><lb ed="R097" n="0590a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">半滿義</cb:mulu><head>半滿義</head>
<lb ed="X" n="0842c19"/><lb ed="R097" n="0590a13"/><p xml:id="pX54p0842c1901">經云。云何解滿字。及以半字義。還成常無常義耳。一
<lb ed="X" n="0842c20"/><lb ed="R097" n="0590a14"/>者無常爲半字。常爲滿字。何爾。昔日爲破外道橫計
<lb ed="X" n="0842c21"/><lb ed="R097" n="0590a15"/>生死中有常樂我淨。故說苦無我。破外道邪見。爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0842009" n="0842009"/>起
<lb ed="X" n="0842c22"/><lb ed="R097" n="0590a16"/>小乘。名爲半字。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0842010" n="0842010"/>明常之病旣消。無常之患廢。又經文
<lb ed="X" n="0842c23"/><lb ed="R097" n="0590a17"/>云。其後不久須得病。須用常樂。爲發菩提。故名滿字。
<lb ed="X" n="0842c24"/><lb ed="R097" n="0590a18"/>若今昔治病。並得名滿字。今昔相望。昔小今大。昔半
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0843a" n="0843a"/>
<lb ed="X" n="0843a01"/><lb ed="R097" n="0590b01"/>今滿也。但行始之徒。不知說此常樂爲息無常之病。
<lb ed="X" n="0843a02"/><lb ed="R097" n="0590b02"/>而復但爲至極。故次明常無常並爲息。俱非究竟。悉
<lb ed="X" n="0843a03"/><lb ed="R097" n="0590b03"/>名半字也。非常非無常不二。乃名滿字也。爲破二病
<lb ed="X" n="0843a04"/><lb ed="R097" n="0590b04"/>故明不二爲滿。此未具足。亦未是滿。前明常無常二
<lb ed="X" n="0843a05"/><lb ed="R097" n="0590b05"/>皆是用滿。次明非常非無常不二皆是體滿。又若單
<lb ed="X" n="0843a06"/><lb ed="R097" n="0590b06"/>明體。亦非好滿。若能非常非無常常無常具足。二鳥
<lb ed="X" n="0843a07"/><lb ed="R097" n="0590b07"/>雙遊。體用具足。乃名滿字也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843a08"/><lb ed="R097" n="0590b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">佛性義</cb:mulu><head>佛性義</head>
<lb ed="X" n="0843a09"/><lb ed="R097" n="0590b09"/><p xml:id="pX54p0843a0901">夫如如至道。非迷非悟。蕩蕩玄津。無縛無解。特由虗
<lb ed="X" n="0843a10"/><lb ed="R097" n="0590b10"/>妄衆生。撫執成惑。金揚錭葉。刀似蓮華。乳色不分。象
<lb ed="X" n="0843a11"/><lb ed="R097" n="0590b11"/>形莫了。隨其流處。六味不同。競捉瓦礫。謂爲眞寶。故
<lb ed="X" n="0843a12"/><lb ed="R097" n="0590b12"/>種智靈覺。世雄調御。示金錍之旨。眼瘼卽除。處良醫
<lb ed="X" n="0843a13"/><lb ed="R097" n="0590b13"/>之方。眉珠便顯。言佛性者。以覺了名佛。不改名性。十
<lb ed="X" n="0843a14"/><lb ed="R097" n="0590b14"/>方諸佛以此爲性。故言佛性也。佛性有五種。他釋不
<lb ed="X" n="0843a15"/><lb ed="R097" n="0590b15"/>同。開善云。一正因。二緣因。三了因。四果。五果果。正因
<lb ed="X" n="0843a16"/><lb ed="R097" n="0590b16"/>者心也。凡有心者。皆當作佛。故心爲正因。緣因者。卽
<lb ed="X" n="0843a17"/><lb ed="R097" n="0590b17"/>十二因緣。了因卽所生智慧。了出菩提也。果性卽菩
<lb ed="X" n="0843a18"/><lb ed="R097" n="0590b18"/>提。果果卽大涅槃也。莊嚴云。衆生爲正性。經云。正因
<lb ed="X" n="0843a19"/><lb ed="R097" n="0591a01"/>者。謂諸衆生。緣因謂六波羅蜜。餘同開善也。山門明
<lb ed="X" n="0843a20"/><lb ed="R097" n="0591a02"/>中道爲佛性。大經云。何故失意。我先不言中道爲佛
<lb ed="X" n="0843a21"/><lb ed="R097" n="0591a03"/>性耶。又云。第一義空名爲佛性。第一義卽中道也。更
<lb ed="X" n="0843a22"/><lb ed="R097" n="0591a04"/>無有多。但有時爲衆生故。開之爲二。謂正性與緣性。
<lb ed="X" n="0843a23"/><lb ed="R097" n="0591a05"/>緣性名傍性。就緣性中。復開因果。因中二因。因與因
<lb ed="X" n="0843a24"/><lb ed="R097" n="0591a06"/>因。果中亦二。果與果果。因中有境智。境爲因。智爲因
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0843b" n="0843b"/>
<lb ed="X" n="0843b01"/><lb ed="R097" n="0591a07"/>因。果<anchor xml:id="nkr_note_orig_0843001" n="0843001"/>智菩提智爲果。涅槃爲果果。故今五性。一因。二
<lb ed="X" n="0843b02"/><lb ed="R097" n="0591a08"/>因因。三果。四果果。五正性。非因非果也。但經文有兩
<lb ed="X" n="0843b03"/><lb ed="R097" n="0591a09"/>四句。初四句云。因與因因。果與果果。此並緣緣性。十
<lb ed="X" n="0843b04"/><lb ed="R097" n="0591a10"/>二因緣名因。所生智是因因故。是因因從因故。所以
<lb ed="X" n="0843b05"/><lb ed="R097" n="0591a11"/>名因因。菩提是果。涅槃是果果者。涅槃是果德果。故
<lb ed="X" n="0843b06"/><lb ed="R097" n="0591a12"/>果果也。後四句謂是因非果。是果非因。是因果。非因
<lb ed="X" n="0843b07"/><lb ed="R097" n="0591a13"/>非果。他云。此四句但明三性。今明此四句具足。明緣
<lb ed="X" n="0843b08"/><lb ed="R097" n="0591a14"/>正五性。是因非果。卽十二緣境性也。是果非因。卽涅
<lb ed="X" n="0843b09"/><lb ed="R097" n="0591a15"/>槃果果性也。是因是果。具於二性。觀智與菩提。此二
<lb ed="X" n="0843b10"/><lb ed="R097" n="0591a16"/>同是果。智性又是因是果。觀智是境果果。是菩提因
<lb ed="X" n="0843b11"/><lb ed="R097" n="0591a17"/>因。菩提由觀智果。是涅槃因。故是因是果具二性也。
<lb ed="X" n="0843b12"/><lb ed="R097" n="0591a18"/>非因非果名佛性。卽正性。但正性非因因名帖。強名
<lb ed="X" n="0843b13"/><lb ed="R097" n="0591b01"/>正性。非果果名帖。強名正果。若爾此有三。足前四句。
<lb ed="X" n="0843b14"/><lb ed="R097" n="0591b02"/>便成七種。解云。不然。正性雖三名。只是一法。若作正
<lb ed="X" n="0843b15"/><lb ed="R097" n="0591b03"/>性名。卽沒正因正果名。若作正因名。卽沒正性正果
<lb ed="X" n="0843b16"/><lb ed="R097" n="0591b04"/>名。故唯是一法。足前四句五句。問正性帖緣性。亦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0843002" n="0843002"/>帖
<lb ed="X" n="0843b17"/><lb ed="R097" n="0591b05"/>不。解云。正性非因非果。故帖名因果。緣性是因是果。
<lb ed="X" n="0843b18"/><lb ed="R097" n="0591b06"/>更令帖作何物。又並正性帖。緣性不帖。正性中。緣性
<lb ed="X" n="0843b19"/><lb ed="R097" n="0591b07"/>非中。皆中皆帖。經云。十二因緣不生不滅。非因非果。
<lb ed="X" n="0843b20"/><lb ed="R097" n="0591b08"/>旣雙非。何故不名帖。解云。卽通例。今明義涅槃十二
<lb ed="X" n="0843b21"/><lb ed="R097" n="0591b09"/>緣。非因非果。非生死因果。如是佛性因義。正性非因
<lb ed="X" n="0843b22"/><lb ed="R097" n="0591b10"/>非果。卽非佛性因果。故不例也。復有四句佛性。善根
<lb ed="X" n="0843b23"/><lb ed="R097" n="0591b11"/>人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0843003" n="0843003"/>有。闡提人有。善根人無。二人俱有。二人俱無。釋者
<lb ed="X" n="0843b24"/><lb ed="R097" n="0591b12"/>不同。一云。善根人有。有觀智性。闡提人無此也。闡提
<pb ed="X" xml:id="X54.0876.0843c" n="0843c"/>
<lb ed="X" n="0843c01"/><lb ed="R097" n="0591b13"/>人有。有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0843004" n="0843004"/>卽境界性。善根人無。無惡境界性。二人俱有。
<lb ed="X" n="0843c02"/><lb ed="R097" n="0591b14"/>有正因性。正因是心故。二人俱無。無果性也。山門釋
<lb ed="X" n="0843c03"/><lb ed="R097" n="0591b15"/>佛性非善非惡。善惡方便。及理內外義。理內闡提有
<lb ed="X" n="0843c04"/><lb ed="R097" n="0591b16"/>佛性。理外善根無佛性也。理內善根有。理外闡提無
<lb ed="X" n="0843c05"/><lb ed="R097" n="0591b17"/>也。二人俱有並是理內。二人俱無並是理外也。人有
<lb ed="X" n="0843c06"/><lb ed="R097" n="0591b18"/>五性。凡夫如雜血乳。須斯二理如純乳。那含如酪。羅
<lb ed="X" n="0843c07"/><lb ed="R097" n="0592a01"/>漢如生蘇。辟支如熟蘇。佛如醍醐。復有七種六種五
<lb ed="X" n="0843c08"/><lb ed="R097" n="0592a02"/>種佛性。如迦葉品三十二廣釋也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843c09"/><lb ed="R097" n="0592a03"/>
<lb ed="X" n="0843c10"/><lb ed="R097" n="0592a04"/><cb:div><p xml:id="pX54p0843c1001">三論略章造　道藏爲七世父母現在父母及一切
<lb ed="X" n="0843c11"/><lb ed="R097" n="0592a05"/>六道四生衆生。</p>
<lb ed="X" n="0843c12"/><lb ed="R097" n="0592a06"/><p xml:id="pX54p0843c1201">卍云。此書恐<g ref="#CB15131">邦</g>人所摘錄。而所抄出者。則係嘉祥
<lb ed="X" n="0843c13"/><lb ed="R097" n="0592a07"/>大師製作。故姑收藏爾云。</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0836b1901" to="#end0836b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0836b1902" to="#end0836b1902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0836b2301" to="#end0836b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">若</lem><rdg wit="#wit.orig">苦</rdg></app>
<app from="#beg0836c0101" to="#end0836c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837b0301" to="#end0837b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837c1101" to="#end0837c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0839a1201" to="#end0839a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0839a2201" to="#end0839a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0839b0401" to="#end0839b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0840c1701" to="#end0840c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0840c2401" to="#end0840c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0841a2001" to="#end0841a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0841a2201" to="#end0841a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0841a2301" to="#end0841a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0841b1001" to="#end0841b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0841b2001" to="#end0841b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0841b2401" to="#end0841b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0841c0801" to="#end0841c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0841c1201" to="#end0841c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">間</lem><rdg wit="#wit.orig">問</rdg></app>
<app from="#beg0841c1601" to="#end0841c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0842a0301" to="#end0842a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0842b0701" to="#end0842b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0834002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834002">二已下原本作理內外義</note>
<note n="0834003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834003">說下疑脫有字</note>
<note n="0834004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834004">其疑眞</note>
<note n="0835001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835001">之字疑剩</note>
<note n="0835002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835002">山字疑剩</note>
<note n="0835003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835003">空疑之</note>
<note n="0835004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835004">故疑此</note>
<note n="0835005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835005">聖疑其</note>
<note n="0835006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835006">往疑性</note>
<note n="0835007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835007">種云疑之稱</note>
<note n="0835008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0835008">二疑實</note>
<note n="0836001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836001">明疑妙</note>
<note n="0836002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836002">俱疑但</note>
<note n="0836003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836003">乳下疑脫從乳二字</note>
<note n="0836004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836004">生上疑脫出字</note>
<note n="0836005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836005">後疑從</note>
<note n="0836006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836006">万疑方</note>
<note n="0836007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836007">俗上疑脫照字</note>
<note n="0836008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836008">照下疑脫俗字</note>
<note n="0836009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836009">義疑故</note>
<note n="0836010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836010">句疑向</note>
<note n="0836011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836011">非疑三</note>
<note n="0837001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837001 #note_star_1 #note_star_2">智疑知下同</note>
<note n="0837002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837002"><g ref="#CB17060">丩</g>疑法</note>
<note n="0837003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837003">其疑具</note>
<note n="0837004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837004">般若二字疑衍</note>
<note n="0837005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837005">慧字疑衍</note>
<note n="0837006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837006">般若二字更勘</note>
<note n="0837007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837007">悉疑翻</note>
<note n="0837008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837008">三字疑衍</note>
<note n="0837009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837009">心字疑衍</note>
<note n="0837010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837010">強疑極</note>
<note n="0837011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837011">勉字更勘</note>
<note n="0837012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837012">法字疑剩</note>
<note n="0837013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837013">故疑時</note>
<note n="0837014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0837014">不生二字疑剩</note>
<note n="0838001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838001">去疑云</note>
<note n="0838002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838002">云上疑脫一字</note>
<note n="0838003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838003">重疑應</note>
<note n="0838004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838004">云疑法或之</note>
<note n="0838005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838005">脩疑備</note>
<note n="0838006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838006">有疑其</note>
<note n="0838007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838007">也疑是</note>
<note n="0838008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838008">云疑之</note>
<note n="0838009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838009">免疑旣</note>
<note n="0838010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0838010">翻下疑脫不翻二字</note>
<note n="0839001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0839001">竟疑應</note>
<note n="0839002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0839002">淸字疑衍或淸下脫淨字</note>
<note n="0839003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0839003">河下應有對字</note>
<note n="0840001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840001">其字疑衍</note>
<note n="0840002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840002">佛字疑衍</note>
<note n="0840003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840003">施下疑脫河字</note>
<note n="0840004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840004">河善法疑善法河</note>
<note n="0840005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840005">或疑成</note>
<note n="0840006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840006">終下疑脫涅槃之終四字</note>
<note n="0840007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840007">莊下疑脫嚴字</note>
<note n="0840008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840008">故疑知</note>
<note n="0840009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840009">定疑無</note>
<note n="0840010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840010">四句二字似衍</note>
<note n="0841001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0841001">樂疑爲</note>
<note n="0841002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0841002">得下入者字見</note>
<note n="0841003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0841003">三一作四次同</note>
<note n="0841004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0841004">喩字疑衍</note>
<note n="0841005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0841005">＊寑疑壞（＊印ノ字ハ本文ト異ナル。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note>
<note n="0842001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842001">濟字更勘</note>
<note n="0842002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842002">甲疑申或用</note>
<note n="0842003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842003">法解疑法身解脫</note>
<note n="0842004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842004">如疑知</note>
<note n="0842005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842005">耳疑可</note>
<note n="0842006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842006">因疑佛</note>
<note n="0842007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842007">故字更勘</note>
<note n="0842008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842008">如上疑脫譬字</note>
<note n="0842009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842009">起疑赴</note>
<note n="0842010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0842010">明疑執</note>
<note n="0843001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0843001">智疑中</note>
<note n="0843002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0843002">帖下疑有脫字</note>
<note n="0843003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0843003">有下疑脫闡提人無四字</note>
<note n="0843004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0843004">卽疑善</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0836b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0836b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0836b1902" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0836b1902">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0836b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0836b2301">若【CB】，苦【卍續】</note>
<note n="0836c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0836c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0837b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0837b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0837c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0837c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0839a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0839a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0839a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0839a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0839b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0839b0401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0840c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0840c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0840c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0840c2401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0841a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0841a2001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0841a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0841a2201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0841a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0841a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0841b1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0841b1001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0841b2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0841b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0841b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0841b2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0841c0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0841c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0841c1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0841c1201">間【CB】，問【卍續】</note>
<note n="0841c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0841c1601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0842a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0842a0301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0842b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0842b0701">但【CB】，伹【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>